ΧΑΡΟΥΜΕΝΑ ΥΓΙΗ ΠΑΙΔΙΑ

Θωμάς Χ. Παπαλεξανδρής

Author: happyadminuser

Ποιος φοβάται τον γιατρό;

Οι γονείς και οι επαγγελματίες υγείας διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη αυτού του φόβου, που τροφοδοτείται από το άγνωστο και την υπερβολική ανησυχία

Είτε πρόκειται για οδοντιατρική επίσκεψη, ιατρική εξέταση ή εμβολιασμό στην πραγματικότητα το παιδί μπορεί να βιώσει αυτή την αίσθηση που συνήθως ονομάζεται «φόβος του γιατρού». Πρόκειται για έναν φόβο που θα τον ξεπεραστεί σύντομα, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις η συναισθηματική δυσφορία μπορεί να είναι μεγαλύτερη, ειδικά εάν επιβεβαιώνεται και ενισχύεται από αρνητικές και οδυνηρές εμπειρίες.

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς;

«Όχι γιατρέ, όχι!» Επαναλαμβάνει ένα παιδί ανάμεσα σε λυγμούς στο γραφείο του παιδίατρου.

«Μην ανησυχείς, δεν υπάρχει τίποτα που μπορεί να πάθεις αν είμαι μαζί σου», η μαμά το καθησυχάζει.

«Θα το ελέγξω κι εγώ», προσθέτει ο μπαμπάς.

Η επίσκεψη ξεκινά και μετά από λίγο το κλάμα υποχωρεί, η πόρτα ανοίγει, φτάνοντας κι η γιαγιά, η οποία ρίχνεται στην μάχη λέγοντας: «Τι έχει κάνει σε εσένα χαρά μου; Σε πείραξε ο γιατρός; Έλα, τελειώνει τώρα».
Σκεφτόμαστε αυτό το επεισόδιο και παρατηρούμε πώς η μαμά, ο μπαμπάς και η γιαγιά είχαν τις καλύτερες προθέσεις, δηλαδή να καθησυχάσουν και να παρηγορήσουν.

Αλλά ποιο είναι το μήνυμα που αντιλαμβάνεται το παιδί;

«Ο παιδίατρος είναι ένα άτομο που θα μπορούσε ενδεχομένως να με βλάψει και πρέπει να είμαι σε επιφυλακή. Κάνω καλά που διαμαρτύρομαι, γιατί δεν υπάρχουν πολλά πράγματα που με κάνουν να νιώθω σίγουρος».

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο είναι σημαντικό να παρουσιάσετε τον ειδικό ιατρό με θετικά λόγια, ως φίλος μικρών και μεγάλων δηλαδή. Για να γίνει αυτό, είναι απαραίτητο να επεξεργαστούμε τους φόβους μας εμείς οι ίδιοι πρώτα: εάν είμαστε οι πρώτοι που φοβόμαστε τον γιατρό, κινδυνεύουμε να επηρεάσουμε το παιδί μας προς αυτή την κατεύθυνση.

Ενσταλάξτε την εμπιστοσύνη

Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης στον παιδίατρο, τα λόγια και οι ενέργειες των γονέων μπορούν να βοηθήσουν το παιδί να καταλάβει ότι μπορεί να εμπιστευτεί αυτούς που βρίσκονται μπροστά του (γονείς, ιατρό, προσωπικό ιατρείου).

Εάν ζητήσουμε, για παράδειγμα, από ένα αγόρι 2 ετών να εισέλθει στο ιατρείο πριν από τους γονείς του, πιθανότατα αυτό να «παγώσει» ήδη από την είσοδο.

Αυτό οφείλεται στο ότι χρειάζεται τον μπαμπά και τη μαμά να του «ανοίξουν τον δρόμο», πηγαίνοντας πρώτοι και χαιρετώντας τον γιατρό ήρεμα και χαμογελαστά: ακόμη και χωρίς να πουν τίποτα μεταξύ τους. Με αυτόν τον τρόπο οι γονείς το έχουν ήδη ενημερώσει οπτικά ότι είναι ένα ευνοϊκό και ασφαλές περιβάλλον για όλους.

Η ανάγνωση βιβλίων, η επινόηση ιστοριών, η ζωγραφική, το τραγούδι και το παιχνίδι μαζί με τον «φανταστικό γιατρό» ή με μία καρικατούρα του προσωπικού ιατρού στο σπίτι είναι τρόποι με τους οποίους μπορούν να μιλήσουν οι γονείς με τα παιδιά τους για τον συγκεκριμένο φόβο. Θα πρέπει να θυμούνται να υποδέχονται και να ακούνε πάντα το συναίσθημα του παιδιού τους, χωρίς να ελαχιστοποιούν αλλά ούτε και να τονίζουν την ανησυχία.

Μια άλλη συμβουλή είναι να παίρνουν καθημερινές ευκαιρίες για να μοιράζονται τα συναισθήματά με το παιδί (“ξέρεις, φοβήθηκα σήμερα το πρωί όταν…αλλά μόλις έμαθα ότι θα γίνω πιο δυνατός ανακουφίστηκα”). Αυτό θα βοηθήσει στην ενσυναίσθηση, θα του διδάξει να ονομάζει αυτό που αισθάνεται και να του προσφέρει ένα παράδειγμα για το πώς να χειρίζεται και να διαχειρίζεται τα συναισθήματά του.

Το δικαίωμα του παιδιού να ενημερώνεται

Είναι πάντοτε σημαντικό να ξέρει το παιδί τι θα συμβεί, είτε πρόκειται για έναν κοινό έλεγχο ρουτίνας είτε για πιο ευαίσθητα ζητήματα, όπως μία χειρουργική επέμβαση και νοσηλεία. Πρέπει να χρησιμοποιείται από τον γονέα μια γλώσσα που να είναι συνεπής για την ηλικία, προσπαθώντας να αντιμετωπίσει τον φόβο μαζί με το παιδί:

«Τώρα ο γιατρός παίρνει αυτό το παράξενο αντικείμενο που έχει ένα πολύ αστείο όνομα … ονομάζεται στηθοσκόπιο. Χρησιμοποιείται για να ακούσει την καρδιά. Ακούμε πρώτα τη μαμά και μετά τη δική σου» «Πρέπει να κάνουμε ένα τσιμπηματάκι, θα νιώσεις ένα τσίμ για μια στιγμή και μετά τίποτα».

Επιπλέον, οι γονείς πρέπει να γνωρίζουν ότι τα ψέματα ποτέ δεν βοηθούνε, γιατί το να εκπλήσσεται ένα παιδί από την βελόνα στο χέρι του γιατρού, θα του αφήσει μια κακή μνήμη για το πρόσωπό του, θα αυξήσει τον φόβο και θα υπονομεύσει την εμπιστοσύνη του απέναντι στους γονείς του.

Αντίθετα, η γνώση του τι θα συμβεί μειώνει τις ενοχλητικές φαντασίες και δίνει στο παιδί έναν πιθανό έλεγχο της κατάστασης, επιτρέποντάς του να ξεκλειδώσει τους ψυχικούς πόρους του και να αντιμετωπίσει αυτήν την κατάσταση, ακόμα κι αν είναι δύσκολο και επώδυνο.

Δεν είναι αναγκαία η ιατρική στολή, ο παιδίατρος γνωρίζει και διακοσμεί το ιατρείο του με ωραίο και ελκυστικό τρόπο σε ένα φιλικό, φωτεινό και ζεστό προς τα παιδιά περιβάλλον (πολύχρωμο, εξοπλισμένο με μερικά παιχνίδια και βιβλία) που θα τα κάνει να αισθάνονται άνετα.

Σε ορισμένα στάδια ανάπτυξης, το παιδί είναι εξαιρετικά καχύποπτο και δεν θέλει να αγγιχτεί από ξένα χέρια: οι γονείς μπορούν να ζητήσουν από τον παιδίατρο να κρατήσει ο ίδιος το παιδί κατά τη διάρκεια της επίσκεψης, να είναι αυτός που θα το βάλει στην κλίμακα, στην ζυγαριά και ούτω καθεξής. Αργότερα, καθώς μεγαλώνει, μπορεί να εμπλέκεται όλο και περισσότερο, και ο ειδικός να εξηγεί τι πρόκειται να κάνει. Μερικές φορές, κατά τη διάρκεια της επίσκεψης, ο γιατρός και οι γονείς μιλούν μεταξύ τους για την υγεία του παιδιού ή τη συμπεριφορά του, σαν να μην είναι εκεί το ίδιο, κάπου αποτραβηγμένο πίσω στο εξεταστήριο. Πρέπει να θυμόμαστε ότι το παιδί είναι πάντα παρόν και προσεκτικό σε ό, τι αφορά το ίδιο και από το οποίο αισθάνεται αποκλεισμένο για λίγα λεπτά. Συγκεκριμένα, ορισμένες λέξεις που λέγονται από τους γονείς, το γιατρό ή το προσωπικό μπορεί να παρερμηνευθούν και να προκαλέσουν φοβισμένες φαντασιώσεις («ένωσα ότι πρέπει να βάλουν κάτι στα μάτια μου»).

Είναι επομένως καλό να απευθύνονται ορισμένες απλές οδηγίες και συμπεράσματα στο παιδί, ρωτώντας το πώς είναι, έχοντας εκφράσει τις σκέψεις του, και εξηγώντας του επίσης ότι θα πρέπει να βάλει, για παράδειγμα, μια οφθαλμική σταγόνα για την επιπεφυκίτιδα. Επιπλέον, η σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ του ειδικού, του παιδιού και των γονέων του μπορεί να κάνει τις επισκέψεις μια πιο ήρεμη στιγμή για την οικογένεια και το έργο του παιδιάτρου πιο ακριβές.

“ΤΟΚΕΤΟΣ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ: Ελεύθερη επιλογή ή ανεύθυνη απόφαση;”





Μέχρι τη δεκαετία του 1950, οι γυναίκες γεννούσαν στο σπίτι, βοηθούμενες γενικά από τις μαίες, λιγότερο συχνά από το γιατρό, και κατέφευγαν στο νοσοκομείο μόνο εάν υπήρχαν προφανείς κίνδυνοι.

Τις επόμενες δεκαετίες, οι γεννήσεις πραγματοποιούνταν ολοένα και συχνότερα στα νοσοκομεία, μέχρις ότου η γέννηση στο σπίτι να έχει σχεδόν εξαφανιστεί. Τα τελευταία χρόνια, στην Ευρώπη, αν και σε ένα ασήμαντο ποσοστό, οι γυναίκες που επιλέγουν αυτή την αρχαία πρακτική συνεχίζουν να αυξάνονται. Στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, πολύ λιγότερο από το 1% των γεννήσεων επιλέγονται να πραγματοποιούνται στο σπίτι. Η γέννηση στο σπίτι είναι συχνότερη στη Σκωτία (1,4%), στην Ισλανδία (1,8%), στην Αγγλία (2,7%), στην Ουαλία (3,7%) και ιδιαίτερα συχνή στην Ολλανδία (16,3%).

Μία ερώτηση που τίθεται ολοένα και συχνότερα είναι κατά πόσο είναι καλύτερο να γεννιέται ο άνθρωπος στο σπίτι ή στο νοσοκομείο.

Οι μελέτες που δημοσιεύθηκαν σχετικά με την πρακτική της γέννησης στο σπίτι παρουσιάζουν πολυάριθμους μεθοδολογικούς περιορισμούς που σχετίζονται με το μικρό μέγεθος δείγματος, την έλλειψη επαρκούς ομάδας ελέγχου, τη δυσκολία διάκρισης μεταξύ προαποφασισμένων και απρογραμμάτιστων οικιακών τοκετών, καθώς και την ετερογένεια στις δεξιότητες και στην κατάρτιση του προσωπικού παροχής βοήθειας κατά τον τοκετό.

Για να αποφευχθούν οι αμφιβολίες που σχετίζονται με αυτά τα μεθοδολογικά προβλήματα, διεξήχθη στις Ηνωμένες Πολιτείες μια έρευνα, η οποία δημοσιεύθηκε σε έγκυρο περιοδικό, σε δείγμα περίπου 80.000 εγκυμοσύνων που περιλάμβανε μόνο υγιείς και χωρίς κίνδυνο μητέρες και παιδιά. Αποκλείστηκαν από την ανάλυση οι πολύδυμες και οι πρόωρες κυήσεις, οι ισχιακές προβολές και τα έμβρυα με συγγενείς ανωμαλίες. Σημαντική διαφορά προέκυψε μεταξύ εκείνων των ζευγαριών που είχαν αποφασίσει να γεννήσουν στο νοσοκομείο και εκείνων που είχαν προγραμματίσει τη γέννηση στο σπίτι ή σε μια εγκατάσταση (εντός ενός νοσοκομείου), όπου οι γιατροί βρίσκονται σε άλλο όροφο (τα αποκαλούμενα «μαιευτικά σπίτια»). Στην πρώτη περίπτωση, η περιγεννητική και νεογνική θνησιμότητα ήταν 1,8 και 0,6 ανά 1000 ζωντανές γεννήσεις αντίστοιχα, ενώ όταν επιλέχτηκε η γέννηση στο σπίτι, η θνησιμότητα αυξήθηκε σε 3,9 και 1,6‰.

Σε κάθε περίπτωση, όπως δηλώνουν οι συντάκτες της μελέτης, οι κίνδυνοι θανάτου ήταν χαμηλοί σε αμφότερες τις ομάδες. Υπήρξε επίσης αύξηση της πιθανότητας μεταγγίσεων για τη μητέρα. Από την άλλη πλευρά, παρατηρήθηκε μείωση των χειρουργικών τραυματισμών στην γέννηση στο σπίτι. Πρέπει να υπογραμμιστεί, ωστόσο, ότι έως και 600 γυναίκες που ήθελαν να γεννήσουν στο σπίτι (το ένα έκτο του συνόλου αυτής της υποομάδας) χρειάστηκε να καταφύγουν στο νοσοκομείο για επιπλοκές που προέκυψαν κατά τη διάρκεια του οικιακού τοκετού. Αυτή η μεγάλη μελέτη επιβεβαιώνει ότι η γέννηση σε νοσοκομείο είναι ασφαλέστερη και μειώνει τον κίνδυνο νεογνικής θνησιμότητας και των μαιευτικών επιπλοκών για τη μητέρα. Οι οπαδοί του εξωνοσοκομειακού τοκετού υπογραμμίζουν τα ψυχολογικά πλεονεκτήματα της μεθόδου, μια επιλογή που ταιριάζει, για αυτούς, σε ένα πλαίσιο πιο φυσικών και λιγότερο ιατρικών επιλογών.

Οι περισσότερες υγιείς γυναίκες γεννούν χωρίς προβλήματα και ως εκ τούτου οι περισσότερες γεννήσεις θα μπορούσαν να συμβούν χωρίς την ανάγκη για ιατρική παρέμβαση. Ωστόσο, πρέπει πάντα να λαμβάνεται υπόψη ότι ακόμη και σε ιδανικές συνθήκες δεν μπορεί να αποκλείεται με απόλυτη βεβαιότητα η πιθανότητα εμφάνισης επιπλοκών που θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο την υγεία των μητέρων και των παιδιών.

Σε αυτές τις περιπτώσεις κρίνεται αναγκαία η μεταφορά στο νοσοκομείο, που δεν είναι πάντα εύκολο να επιτευχθεί, ειδικά σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης.

Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής (AAP) και η Αμερικανική Ακαδημία Μαιευτήρων και Γυναικολόγων (ACOG) συνεχίζουν να υποστηρίζουν ότι τα νοσοκομεία και τα ιδιωτικά μαιευτήρια είναι τα ασφαλέστερα μέρη για τη γέννηση και επαναλαμβάνουν ότι η γέννηση στο σπίτι εκθέτει τη μητέρα και το νεογέννητο σε μεγαλύτερους και απρόβλεπτους κινδύνους. Η πολλαπλή κύηση, οι παθολογικές προβολές του εμβρύου, η προωρότητα ή η προηγούμενη καισαρική τομή θεωρούνται απόλυτες αντενδείξεις μιας τέτοιας μονομερούς απόφασης.

Ενώ υπάρχουν σοβαρές ανησυχίες σχετικά με την ασφάλεια του τοκετού στο σπίτι, από την άλλη πλευρά, θα πρέπει να επαναληφθεί ότι και η οργάνωση του τοκετού σε κλινική θα πρέπει να βελτιωθεί σίγουρα σε πολλές περιπτώσεις.

Πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στον εξανθρωπισμό της περίθαλψης και στη μείωση των αδικαιολόγητων ιατρικών παρεμβάσεων (π.χ. των καισαρικών τομών). Η πορεία της γέννας σε κάθε γυναίκα πρέπει να είναι εξατομικευμένη, εξασφαλίζοντάς της απλές και μη επεμβατικές θεραπείες και χρησιμοποιώντας ένα επίπεδο θεραπείας κατάλληλο για τον τύπο της παθολογίας που υπάρχει σε κάθε προβληματική εγκυμοσύνη ξεχωριστά. Σε αυτή τη διαδικασία θα πρέπει να τονιστούν οι ψυχολογικές, προσωπικές και κοινωνικές πτυχές της εγκυμοσύνης και της γέννησης. Το προσωπικό μίας μαιευτικής κλινικής θα πρέπει να έχει κατά νου ότι ο τοκετός είναι στις περισσότερες περιπτώσεις ένα φυσιολογικό γεγονός. Οι χώροι μαιευτικής φροντίδας, επίσης δομικά, πρέπει να είναι άνετοι και να δημιουργούν ένα χαλαρό και οικείο περιβάλλον.

Πρέπει, επίσης, να επισημανθεί ότι η μη άσηπτη απολίνωση του ομφαλίου λώρου, επιφέρει αύξηση του κινδύνου τετάνου, ηπατίτιδας και αιμορραγίας του νεογνού, όταν αποφασίζονται μονομερώς τέτοιες ενέργειες.

ΘΩΜΑΣ Χ. ΠΑΠΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ
ΠΑΙΔΙΑΤΡΟΣ

ΠΗΓΕΣ:
1.“European perinatal health report. The Health and Care of Pregnant Woman and Babies in Europe in 2010”, EURO-PERISTAT 2013.
2.Snowden JM, Tilden EL, Snyder J, et al.: “Planned out-of-hospital birth and birth outcomes”, Engl J Med 2015;373(27):2642-53.
3.Watterberg KL, Committee on Fetus and Newborn. Committee on Fetus and Newborn. “Policy statement on planned home birth: upholding the best interests of children and families”, Pediatrics 2013;132(5): 924-6.
4.Bonsignore et al. “Medico-legal considerations on “Lotus Birth” in the Italian legislative framework”, Italian Journal of Pediatrics, (2019) 45:39

“Τι χρώμα θα αποκτήσουν τα μάτια του νεογέννητου παιδιού μου;” “Θα παραμείνει αυτό το όμορφο κυανό χρώμα της γέννησης ή θα αλλάξει και πότε;”

Πολύ συχνά, με την ευκαιρία των πρώτων επισκέψεων, οι γονείς μας κάνουν αυτές τις ερωτήσεις. Θα προσπαθήσουμε λοιπόν να μιλήσουμε για το πώς σχηματίζεται το χρώμα των ματιών, μέχρι πότε μπορεί να αλλάξει και την πιθανότητα τα δύο μάτια να έχουν διαφορετικό χρώμα (ετεροχρωμία).

Στην ερώτηση “πότε ένα μωρό θα αποκτήσει το οριστικό χρώμα στα μάτια του;” η απάντηση δεν μπορεί να δοθεί μέχρι να γίνει τουλάχιστον 1 έτους. Όταν μιλάμε για το χρώμα των ματιών, μιλάμε για την εμφάνιση της ίριδας, του μυϊκού δακτυλίου γύρω από την κόρη, που ελέγχει την ποσότητα φωτός που εισέρχεται στο μάτι. Η ίριδα είναι μια λεπτή μεμβράνη που περιέχει κοκκιοκύτταρα (που ονομάζονται μελανοσώματα), αιμοφόρα αγγεία και δύο στρώματα λείου μυός που με τη σύσπαση και την χαλάρωση καθορίζουν την διακύμανση της διαμέτρου της κόρης. Επομένως, η ίριδα, εκτός από τον προσδιορισμό του χρώματος των ματιών, δρα ως μυϊκό διάφραγμα που ρυθμίζει τη διείσδυση του φωτός που φτάνει στον αμφιβληστροειδή μέσω της κόρης.

Το χρώμα της ίριδας καθορίζεται από την ποσότητα της μελανίνης που υπάρχει στα μελανοσώματα. Πρακτικά, όση περισσότερη υπάρχει, τόσο πιο σκοτεινό είναι το μάτι. Εάν η μελανίνη απουσιάζει εντελώς, θα έχουμε το φαινόμενο του αλφισμού (ερυθρά ίριδα). Ανάμεσα στα δύο άκρα – πολύ σκούρο καφέ και ερυθρό – θα έχουμε όλες τις άλλες αποχρώσεις του χρώματος. Το χρώμα των ματιών οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην Γενετική που καθορίζει τόσο τη δομή, την κατανομή όσο και την ποσότητα της μελανίνης στα μελανοσώματα.

  • Τα μωρά των Αφρο-Αμερικανών, στην Λατινική Αμερική και στην Ασία γεννιούνται σχεδόν πάντα με σκούρα μάτια που παραμένουν σκοτεινά για όλη τους την ζωή.
  • Τα μωρά της Καυκάσιας φυλής γεννιούνται συνήθως με γαλάζια ή ακόμη και σκούρα γκρίζα μάτια, τα οποία μπορούν να αλλάξουν αρκετές φορές πριν από το πρώτο έτος της ζωής.

Όταν το μωρό γεννιέται, αφού περάσει τους πρώτους εννέα μήνες του στο σκοτάδι της μήτρας, τα μάτια είναι γκρίζα ή γαλάζια, καθώς έπειτα τα μελανοκύτταρα ανταποκρίνονται στο φως. Στους πρώτους μήνες της ζωής, εάν τα μελανοκύτταρα εκκρίνουν λίγη μελανίνη, το μωρό θα έχει γαλάζια μάτια, εάν εκκρίνει λίγο περισσότερο, τα μάτια του θα πάρουν ένα πράσινο ή φουντουκί χρώμα. Όταν τα μελανοκύτταρα είναι πολύ απασχολημένα με την σύνθεσή της, τα μάτια θα είναι καφέ, το πιο συνηθισμένο χρώμα και σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να φαίνονται μαύρα. Δεδομένου ότι χρειάζονται περίπου 12 μήνες για να ολοκληρώσουν τα μελανοκύτταρα το μεταβολικό τους έργο, ο καθορισμός του χρώματος είναι μία τυχαία διεργασία. Η αλλαγή χρώματος σε ορισμένα άτομα επιβραδύνεται μετά τους πρώτους 6 μήνες της ζωής, σε άλλα είναι σε εξέλιξη. Μπορούμε λοιπόν να πούμε ότι εάν ένα νεογέννητο έχει καστανά μάτια κατά τη γέννηση, θα έχει σίγουρα καστανά μάτια ακόμη και όταν μεγαλώσει, ενώ ένα νεογέννητο με ανοιχτά μάτια θα μπορούσε να τα κρατήσει ή πιθανότατα να αλλάξει χρώμα αργότερα. Οποιαδήποτε αλλαγή χρώματος συμβεί μετά τους πρώτους 12 μήνες της ζωής πρέπει να γνωστοποιηθεί στον παιδίατρο, γιατί μπορεί να είναι ένδειξη ορισμένων βασικών μεταβολικών ασθενειών.

Στην σπάνια νόσο της φαινυλκετονουρίας η αύξηση του αμινοξέος φαινυλαλανίνη οφείλεται στην ανεπάρκεια του ηπατικού ενζύμου υδροξυλάση της φαινυλαλανίνης που την μετατρέπει στην τυροσίνη, ένα απαραίτητο αμινοξύ για τη σύνθεση των νευροδιαβιβαστών του εγκεφάλου, της μελανίνης και των θυρεοειδικών ορμονών. Χαρακτηρίζεται από ψυχοκινητική καθυστέρηση και εξαιρετικά ανοικτό χρώμα δέρματος και μαλλιών και γαλάζια μάτια (υπομελάγχρωση), καθώς η φαινυλαλανίνη δεν μπορεί να μετατραπεί σε μελανίνη, την χρωστική που είναι υπεύθυνη για το χρωματισμό του δέρματος, των μαλλιών και της ίριδας, από την αρχή της ζωής. Προλαμβάνεται με την κατάλληλη διατροφή έπειτα από τον προληπτικό μεταβολικό έλεγχο όλων των νεογέννητων που γίνεται στα μαιευτήρια.

Πρόσφατες μελέτες στο ανθρώπινο γονιδίωμα έχουν δείξει ότι υπάρχουν πολλά γονίδια που εμπλέκονται στον καθορισμό του χρώματος και συγκεκριμένα δύο (που ονομάζονται OCA2 και HERC2 στο χρωμόσωμα 15), καθένα από τα οποία έχει δύο αλληλόμορφα, δηλαδή μία από τις εναλλακτικές μορφές (κόκκινο, γαλάζιο, καφέ) στις οποίες μπορεί να εμφανιστούν. Το χρώμα των ματιών καθορίζεται από τον δυαδικό συνδυασμό των αλληλόμορφων γονιδίων. Εάν τα δύο αλληλόμορφα είναι διαφορετικά (ετεροζυγωτία πχ: 1 αλληλόμορφο = καφέ χρώμα + 1 αλληλόμορφο = γαλάζιο χρώμα), μόνο το κυρίαρχο θα εκδηλωθεί, που αντιστοιχεί στο καφέ χρώμα, ενώ το υπολειπόμενο δεν θα εκδηλωθεί. Το υπολειπόμενο χαρακτηριστικό μπορεί να εμφανιστεί μόνο εάν υπάρχουν και τα δύο υπολειπόμενα γονίδια μαζί (ομόζυγη κατάσταση).

“Τι χρώμα θα είναι τα μάτια του παιδιού μου;”

Η Γενετική του χρώματος των ματιών είναι αρκετά περίπλοκη (και ακόμη δεν έχει πλήρως εξηγηθεί), οπότε δεν είναι εύκολο ακόμη να προβλέψουμε το χρώμα των ματιών ενός παιδιού. Έτσι:

  • Δύο γονείς με γαλάζια μάτια έχουν μια καλή πιθανότητα (αλλά δεν είναι σίγουρο) να έχουν ένα παιδί με γαλάζια μάτια.
  • δύο γονείς με καστανά μάτια έχουν μεγάλη πιθανότητα να αποκτήσουν παιδί με καστανά μάτια. Ωστόσο, εάν ένας από τους παππούδες έχει γαλάζια μάτια, η πιθανότητα να αποκτήσει παιδί με το ίδιο χρώμα αυξάνεται λίγο.
  • εάν ο ένας γονέας έχει καστανά μάτια και ο άλλος έχει μπλε μάτια, οι πιθανότητες να αποκτήσουν παιδί με σκούρα ή γαλάζια μάτια είναι σχεδόν παρόμοιες.

“Εάν το παιδί έχει διαφορετικό χρώμα ματιών (ετεροχρωμία);”

Μιλάμε για ετεροχρωμία όταν το χρώμα είναι διαφορετικό μεταξύ των δύο ματιών (πλήρης ετεροχρωμία) ή εντός του ίδιου ματιού (μερική ετεροχρωμία). Η ετεροχρωμία οφείλεται στη διαφορετική συγκέντρωση και κατανομή της μελανίνης μεταξύ των δύο ματιών και δεν πρέπει να συγχέεται με τις κανονικές αποχρώσεις του χρώματος στην ίδια ίριδα. Η πλήρης ετεροχρωμία είναι αρκετά συχνή στο ζωικό βασίλειο, λιγότερο συχνή στον άνθρωπο (περίπου 1% του πληθυσμού). Μόνο σπάνια η συγγενής πλήρης ετεροχρωμία σχετίζεται με άλλες παθολογίες (πχ σύνδρομο Horner) και για το λόγο αυτό σε όλες τις περιπτώσεις συγγενών ετεροχρωμιών (που παρουσιάζονται τόσο στην γέννηση όσο και μετέπειτα στον ένα οφθαλμό) απαιτείται προσεκτική παιδιατρική και οφθαλμολογική αξιολόγηση.

ΠΗΓΕΣ: David L. Hill: “Newborn Eye Color”, healthychildren.org, 2020

Ο παιδίατρος στο μαιευτήριο μετά την πρώτη εξέταση του παιδιού μας, μας ανακοίνωσε με κάπως άκομψο τρόπο πως το παιδί μας παρουσιάζει μονές γραμμές στις παλάμες των χεριών του και πως θα πρέπει να το εξετάσει στο μέλλον και κλινικός γενετιστής. Ο προγεννητικός μας έλεγχος ήταν φυσιολογικός. Τι θα πρέπει να περιμένω από την επίσκεψη στον γενετιστή?

ΤΟ ΑΙΝΙΓΜΑ ΤΗΣ «ΠΙΘΗΚΟΕΙΔΟΥΣ ΓΡΑΜΜΗΣ»

Σε κανένα άλλο τομέα της Κλινικής Ιατρικής δεν είναι περισσότερο ουσιαστική και στοχευμένη η διάγνωση που προσφέρει ο τομέας της Κλινικής και Συμβουλευτικής Γενετικής. Το αποτέλεσμα της κλινικής και εργαστηριακής εξέτασης σε άνθρωπο με γενετικό νόσημα τον συνοδεύει στο υπόλοιπο της ζωής του και η ανακοίνωση θα πρέπει να δίδεται με εξαιρετική προσοχή και από ομάδα εξειδικευμένη στον έλεγχο, στην διάγνωση και στην αντιμετώπιση αυτής της κατηγορίας νοσημάτων.      

Επειδή οι γενετικές ασθένειες μπορούν να απασχολήσουν οποιοδήποτε όργανο, σε κάθε ηλικία και με αναρίθμητους τρόπους, μία ομάδα κλινικών σημείων μπορεί να ωθήσει τον κλινικό ιατρό να αποδώσει γενετική αιτιολογία σε μία κλινική κατάσταση. Βασισμένος στο οικογενειακό ιστορικό, παρατηρώντας ένα χαρακτηριστικό που αποτυπώνεται σε περισσότερα μέλη της ίδιας οικογένειας, έχει την δυνατότητα να το αναγνωρίσει με βάση την εκπαίδευση που έχει λάβει και να ζητήσει ειδική γενετική εξέταση, ώστε να το επιβεβαιώσει. Στην αντίθετη περίπτωση δεν μπορεί να στοιχειοθετήσει ειδική διάγνωση με βάση τα κλινικά ευρήματα και να χρειασθεί να παραπέμψει το περιστατικό σε ειδικό Κλινικό Γενετιστή και για νομικούς/ασφαλιστικούς λόγους.       

Τα γενετικά σύνδρομα στον άνθρωπο συχνά παρουσιάζουν από την γέννηση ήδη δυσμορφικά ή δυσπλαστικά χαρακτηριστικά. Οι συγγενείς ανωμαλίες αφορούν περίπου στο 20% της περιγεννητικής και στο 30% της βρεφικής θνησιμότητας, επομένως κάθε παιδίατρος οφείλει να είναι ευαισθητοποιημένος στην αναζήτηση και στον έλεγχό τους. Αυτές κατατάσσονται σε ελάσσονες και μείζονες. Οι μείζονες ανωμαλίες επιφέρουν αναπηρία ή θάνατο αν δεν αντιμετωπιστούν έγκαιρα και αφορούν την μη σωστή διάπλαση ζωτικών ή αισθητήριων οργάνων. Οι ελάσσονες συγγενείς ανωμαλίες, αντίθετα, είναι χαρακτήρες μη φυσιολογικής σωματικής διάπλασης σε υγιή άτομα, μπορεί να έχουν αισθητικό αποτέλεσμα (μεμονωμένες) ή να αποτελούν σε συνδυασμό μεταξύ τους κριτήρια γενετικών συνδρόμων (πολλαπλές). Οι ελάσσονες συγγενείς διαμαρτίες εντοπίζονται σε περίπου 10-15% των φυσιολογικών νεογέννητων παιδιών. Επίσης, ορισμένες φυλές παρουσιάζουν αύξηση αυτών των συγγενών χαρακτηριστικών, όπως της μονήρους χειρομαντικής γραμμής στους ανατολικούς λαούς και στους γηγενείς της νότιας Αμερικής σε ποσοστό 10-15%, σε αντίθεση με τους Καυκάσιους στο 5% περίπου.        

Ο ιατρός της πρωτοβάθμιας περίθαλψης, σαφώς, αφού εντοπίσει μία μονήρη συγγενή ανωμαλία οφείλει να αυξήσει την διαγνωστική του οξύτητα και σε άλλα συστήματα, απομακρυσμένα μεταξύ τους, ώστε να εντοπίσει, κι ας μην φαίνονται κι άλλες διαμαρτίες (μείζονες, ελάσσονες), να ενδιαφερθεί για τα αισθητήρια όργανα, τον μυϊκό τόνο, τον εγκέφαλο, την διάπλαση των έξω γεννητικών οργάνων, των άκρων κ.ο.κ.       

Με βάση το λεπτομερειακό οικογενειακό, μαιευτικό και ατομικό ιστορικό, την φυσική κλινική εξέταση, ο κλινικός ιατρός οφείλει να παραγγέλλει στοχευμένο εργαστηριακό έλεγχο. Ο καρυότυπος υψηλής ανάλυσης (ή μοριακός καρυότυπος) ενδείκνυται σε κάθε παιδί με 2 τουλάχιστον μείζονες συγγενείς ανωμαλίες ή 1 μείζονα και 2 ελάσσονες. Ο ιατρός της κοινότητας μπορεί να ζητήσει έναν απλό καρυότυπο (κλασσικό), χωρίς να απευθυνθεί στον ειδικό Κλινικό Γενετιστή. Ωστόσο, αν δεν είναι σε θέση να παρέχει σαφή γενετική συμβουλή με βάση τα μεμονωμένα στοιχεία που διαθέτει από την κλινική εξέταση, πρέπει να παραπέμψει στον ειδικό πριν καν ζητήσει και τον απλό καρυότυπο, λόγω των περιορισμών της μεθόδου (χαμηλή ευαισθησία και ειδικότητα), αλλά και για την εποπτεία της κατάστασης στο μέλλον (follow-up).       

Επιπλέον, ο ειδικός Κλινικός Γενετιστής εκτελεί μία ολιστική αλλά και ανά σύστημα κλινική εξέταση, που καταλήγει σε μία ειδική διάγνωση ενός κλινικού συνδρόμου, μπορεί να ερμηνεύσει τα αποτελέσματα ενός φυσιολογικού ή παθολογικού καρυότυπου, ενώπιον των γονέων του παιδιού και να προβλέψει την φυσική πορεία κάθε ξεχωριστού συνδρόμου. Τα κοινά χρωμοσωμικά σύνδρομα (πχ Down, Turner, τρισωμία 18) μπορούν να διαγνωσθούν από πολλούς ιατρούς, τα πιο σπάνια όμως θα πρέπει να εκτιμώνται από γενετιστές, που έχουν εμπειρία στην διάγνωση και ταξινόμηση των γενετικών ανωμαλιών.       

Τα ανθρώπινα δερματογλυφικά των άκρων, εν προκειμένω των γραμμών της παλάμης, είναι χρήσιμα στην δυσμορφολογία, αλλά πρέπει να αποτελέσουν μέρος της γενικής φυσικής εξέτασης, παρά ένα ανεξάρτητο διαγνωστικό κριτήριο, ειδικά στην περίπτωση που το άτομο φέρει διαπιστωμένες χρωμοσωμικές ανωμαλίες, ανευπλοειδίες, νέες μεταλλάξεις και διπλασιασμό του γενετικού του υλικού. Έχει αναγνωρισθεί μία συσχέτιση μεταξύ της κίνησης των αρθρώσεων των δακτύλων του χεριού του εμβρύου και του σχηματισμού των γραμμών της παλάμης. Ο ανθρώπινος αντίχειρας είναι πιο ελεύθερος για κίνηση σε σχέση με τον αντίχειρα άλλων πρωτευόντων θηλαστικών (σύλληψη), μπορεί να αντιταχθεί στα άλλα δάκτυλα κι αυτή η ελευθερία κινήσεων αποτυπώνεται σαν μία ποικιλία γραμμώσεων στην έσω επιφάνεια της παλάμης, ενδεικτική της υγείας του νευρικού και μυοσκελετικού συστήματος του αναπτυσσόμενου εμβρύου. Έτσι, οποιοσδήποτε βλαπτικός παράγοντας κατά τις πρώτες εβδομάδες ή μήνες της εμβρυογένεσης μπορεί να παρεμποδίσει και την φυσιολογική γράμμωση των παλαμών. Μονήρεις χειρομαντικές γραμμές στο ένα χέρι μπορεί να παρουσιάσει έως και το 10% ενός συγκεκριμένου πληθυσμού ανθρώπων, ενώ το 5% μπορεί να το εμφανίσει και στα 2 χέρια, χωρίς άλλες συνοδές ανωμαλίες. Σε μερικές οικογένειες το χαρακτηριστικό κληρονομείται από γενιά σε γενιά (κυρίως ετερόπλευρα). Η μονήρης χειρομαντική γραμμή δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται σαν ένας ανεξάρτητος παράγοντας διάγνωσης του συνδρόμου Down, αλλά είναι χρήσιμος σαν αφορμή ελέγχου της ενδομήτριας έκθεσης σε τοξίνες, του αλκοολικού εμβρυικού συνδρόμου, της νοητικής υστέρησης και άλλων συνδρόμων (πχ Cornelia de Lange), επομένως είναι επιθυμητή η παραπομπή στον Κλινικό Γενετιστή.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ: 1. Sunilkumar MN: ‘The enigma of the simian crease: case series with the literature review’, International Journal of Contemporary Pediatrics, 2014 Nov;1(3):175-177 2. Καραβιτάκης Ε., Φρυσίρα Ε.: ‘Επιπολασμός, αιτιολογία και ταξινόμηση των συγγενών ανωμαλιών’, Δελτίο Α΄Παιδιατρικής Κλινικής Παν. Αθην., 56, 2009

“Έχουμε πολύτιμη εγκυμοσύνη και θα γεννήσουμε σε δημόσιο πανεπιστημιακό μαιευτήριο. Εκεί μας πρότειναν να φυλάξουμε τα βλαστοκύτταρα του μωρού μας για μελλοντική χρήση. Ποια είναι η γνώμη σας, να προβούμε σε μία τέτοια ενέργεια, να προτιμήσουμε ιδιωτική ή δημόσια τράπεζα φύλαξης;”

«Ανταλλακτικά» κύτταρα

Η «δωρεά του ομφαλικού αίματος» όπως συνηθίζεται να λέγεται είναι μία πράξη που όλοι γνωρίζουμε. Ξέρουμε πως όταν γεννιέται ο άνθρωπος μπορεί να «δωρίσει» τα βλαστοκύτταρά του. Πρόκειται για μία πράξη αλτρουισμού των γονιών του! Κάποιες μητέρες ίσως νιώθουν μετανιωμένες που δεν φύλαξαν ομφαλοπλακουντιακό αίμα στην πολύτιμη εγκυμοσύνη τους.    

Ας δούμε όμως ποια είναι η πραγματικότητα.   Καταρχήν ο όρος «δωρεά ομφαλοπλακουντιακού αίματος» είναι αδόκιμος και  πρέπει να ονομάζεται «συντήρηση βλαστοκυττάρων αίματος του πλακούντα». Αυτό που συλλέγεται είναι το αίμα που ρέει από τον πλακούντα προς το έμβρυο, μέσω του ομφάλιου λώρου. Το αίμα αυτό είναι πλούσιο σε ένα συγκεκριμένο πληθυσμό βλαστοκυττάρων, που ονομάζονται αρχέγονα αιμοποιητικά κύτταρα.     

Το βλαστοκύτταρο είναι πολύτιμο σαν κύτταρο για δύο λόγους: δεν έχει ακόμη αποκτήσει εξειδικευμένο ρόλο, γι’ αυτό και μπορεί να μετατραπεί σε περισσότερους τύπους κυττάρων. Έχει μεγάλη αναγεννητική ιδιότητα, δηλαδή να αναπαράγει τον εαυτό του και ταυτόχρονα να δίνει εκατομμύρια νέες θυγατρικές σειρές κυττάρων, που εξειδικεύονται στην συνέχεια και δομούν τους ξεχωριστούς ιστούς των οργάνων. Ορισμένα βλαστοκύτταρα διαθέτουν την ικανότητα να παράγουν κύτταρα ενός τύπου, για παράδειγμα του δέρματος ή άλλου τύπου, όπως του αίματος (λευκά, ερυθρά αιμοσφαίρια, αιμοπετάλια), ανάλογα με τις ανάγκες του οργανισμού.    

Δεν είναι γνωστό ακόμη πότε ένα βλαστοκύτταρο αποφασίζει να διαιρεθεί και να αποκτήσει εξειδικευμένο ρόλο. Από την φύση γνωρίζουμε πως στα ερπετά αυτός ο μηχανισμός αναγέννησης των κυττάρων (ειδικά των άκρων), διατηρείται καθ’ όλη την διάρκεια του βίου τους, ενώ στον άνθρωπο η ικανότητα αυτή ανάπλασης περιορίζεται στις πρώτες εβδομάδες οργανογένεσης του εμβρύου και σε μικρό βαθμό στο ήπαρ μέχρι την ενήλικη ζωή. Φαίνεται, όμως, ότι σε πολλές άλλες διεργασίες κατά την διάρκεια της ζωής μας η ύπαρξη αυτών των κυττάρων είναι σημαντική, όπως στην επούλωση των τραυμάτων, στην αναγέννηση της τρίχας ή στην αύξηση του σκελετού των παιδιών. Έχουν ανακαλυφθεί μέχρι και βλαστοκύτταρα εμβρύου στον εγκέφαλο της μητέρας του, σαν ένα παράδειγμα αέναου δεσμού μάνας-παιδιού.     

Όμως, όλα τα βλαστοκύτταρα του αίματος του ομφαλίου λώρου μπορούν να μετατραπούν σε οποιοδήποτε κύτταρο? Η απάντηση είναι πως όχι. Εξαρτάται ποια συγκεκριμένα βλαστοκύτταρα είναι. Κάποια παράγουν μία συγκεκριμένη οικογένεια κυττάρων, άλλα παράγουν οποιοδήποτε τύπο κυττάρων. Τα τελευταία είναι πολύ σπάνια, βρίσκονται στο αμνιακό υγρό ή στο έμβρυο τις πρώτες εβδομάδες της κύησης. Τα βλαστοκύτταρα που κυριαρχούν στο ομφαλοπλακουντιακό αίμα είναι αρχέγονα αιμοποιητικά κύτταρα και δίνουν τις γνωστές σειρές των κυττάρων του αίματος. Τις ίδιες σειρές παράγουμε καθημερινά, από 100 έως 1000 δισεκατομμύρια νέων κυττάρων, από πρόωρες μορφές που βρίσκονται στο μυελό των οστών, έχουν μεγάλη αναπαραγωγική δύναμη και παρότι είναι λίγες σε αριθμό έχουν την δυνατότητα να διατηρούν σταθερό τον αριθμό των κυττάρων του αίματος σε όλη την διάρκεια της ζωής του ανθρώπου. Μία βλάβη σε αυτά τα κύτταρα (χημειοθεραπεία, ακτινοβολία) καθιστά ανεπαρκές το αιμοποιητικό σύστημα, ενώ η θεραπεία στηρίζεται στην μεταμόσχευση του μυελού των οστών. Γι’ αυτό το λόγο είναι πολύτιμα. Μπορούν να δώσουν νέα πνοή στην παραγωγή κυττάρων του αίματος και υποστηρικτικών κυττάρων του μυελού σε περίπτωση της μυελικής ανεπάρκειας (λευχαιμίες, λεμφώματα, μυελώματα, θαλασσαιμίες). Μπορούν να αποκαταστήσουν ελλιπή ένζυμα σε σπάνιες γενετικές παθήσεις και να βοηθήσουν στην κυτταρική «διάσωση» μετά από υψηλές δόσεις χημειο-ραδιοθεραπείας στην θεραπεία όγκων γενικά.       

Όμως τα ίδια οφέλη αποκομίζονται και από την δωρεά του μυελού των οστών. Και μάλιστα ο έλεγχος συμβατού δότη πλέον γίνεται με τον έλεγχο συμβατότητας κυττάρων που βρίσκονται στο σάλιο.       

Είναι λοιπόν σημαντικό να συντηρούμε και να φυλάσσουμε τα κύτταρα του ομφαλικού αίματος των παιδιών μας? Η συντήρηση αυτών των κυττάρων προϋποθέτει την άμεση κοπή του λώρου και τη λήψη του συγκεκριμένου αίματος με τρόπο τέτοιο ώστε να μην ρεύσουν προς το νεογνό, αλλά να τοποθετηθούν σε έναν σάκο φύλαξης και να κρυοσυντηρηθούν. Εφόσον τα κύτταρα αυτά είναι τόσο πολύτιμα και σημαντικά, γιατί να τα στερήσουμε από το μωρό όταν γεννιέται από το να τα φυλάξουμε για το μέλλον? Αν ο ομφάλιος λώρος ήταν η μοναδική πηγή βλαστοκυττάρων, τότε η φύση θα είχε εξελικτικά ευνοήσει τρόπους ώστε τα κύτταρα αυτά να μην χάνονται, να παραμένει προσκολλημένος ο πλακούντας μερικά λεπτά ακόμη στο τοίχωμα της μήτρας και να τα αντλεί στο νεογνό ή να υπήρχε μία «δεξαμενή» βλαστοκυττάρων στον οργανισμό που να τα παρέχει για μελλοντική χρήση. Στην πραγματικότητα τα βλαστοκύτταρα, όπως ειπώθηκε, βρίσκονται ήδη διασπαρμένα στο σώμα μας (στην επιδερμίδα, στην ρίζα των τριχών, στις ρίζες των δοντιών, στο έντερο, στον μυελό των οστών και σε αμέτρητα άλλα σημεία) και είναι έτοιμα εφόσον οι συνθήκες το απαιτούν να βοηθήσουν στην ανάπλαση ενός περιορισμένου τμήματος ιστού.     

Η ποσότητα του αίματος που περιέχεται στον ομφάλιο λώρο επαρκεί για ένα νεογνό, δεν είναι όμως ικανή να αντικαταστήσει την ποσότητα κυττάρων ενός άρρωστου μυελού στην περίπτωση ενός μεγαλύτερου παιδιού ή ενός ενήλικα. Ένα άλλο νομικό παράδοξο είναι το γεγονός πως ο γονέας μπορεί να διαθέσει το αίμα του παιδιού του, στην συγκεκριμένη περίπτωση του ομφαλού, που ανήκει στο ίδιο, έως την στιγμή της απολίνωσης, όμως αμέσως μετά ο νόμος απαγορεύει την αιμοδοσία από τους ανήλικους. Για να αποκτηθεί επαρκής ποσότητα ομφαλικού αίματος ο λώρος πρέπει να απολινωθεί στην άκρη του νεογνού, ενώ ο πλακούντας συνεχίζει να αντλεί αίμα προς τον νεογνό για λίγα λεπτά ακόμη, ο δε χειριστής του σετ μεταφοράς συλλέγει το αίμα με μία σύριγγα και την αδειάζει σε σάκο με το κατάλληλο μέσο συντήρησης. Η τύχη του δείγματος εξαρτάται από την επιλογή των γονέων να φυλάξουν το αίμα αυτό σε ιδιωτική ή δημόσια τράπεζα φύλαξης. Η χρήση του αίματος από άλλους δέκτες γίνεται σε συγκεκριμένα νοσοκομεία, μπορεί όμως να μην χρησιμοποιηθεί διόλου, λόγω των αυστηρών πρωτοκόλλων που αφορούν την συμβατότητα δότη και δέκτη, την ανάγκη συχνών ελέγχων της μητέρας του «δωρητή» νεογνού και της ελάχιστης απαιτούμενης ποσότητας αίματος. Εάν δεν πληρούνται κάποια από αυτά τα κριτήρια τα δείγματα απορρίπτονται. Σε ορισμένες χώρες είναι απαγορευμένη η φύλαξη κυττάρων σε ιδιωτικές ή δημόσιες τράπεζες, με το σκεπτικό ότι εάν ένα άτομο κατά την διάρκεια της ζωής του εμφανίσει νόσο στο μυελό των οστών (λευχαιμία), τα βλαστοκύτταρά του δεν είναι κατάλληλα για μεταμόσχευση, λόγω των μεταλλάξεων που ήδη μεταφέρουν στο DNA τους. Για τον ίδιο λόγω δεν είναι δυνατή η μεταμόσχευση κυττάρων με άγνωστο γενετικό κληροδότημα ανάμεσα σε δύο διαφορετικά άτομα. Ακόμη, δεν είναι γνωστή η επίδραση της κρυοκατάψυξης με υγρό άζωτο στα βλαστοκύτταρα έπειτα από πολλά χρόνια φύλαξης.      

Παρ’ όλα αυτά, η χρήση των πολύτιμων αυτών κυττάρων στην θεραπεία ανίατων ασθενειών είναι πλέον γεγονός (πχ αναιμία Fanconi, λευχαιμίες). Από την δεκαετία του 1980 έχουν πραγματοποιηθεί περισσότερες από 25.000 αλλογενείς (μεταξύ μη-συγγενών) μεταμοσχεύσεις αρχέγονων αιμοποιητικών κυττάρων του ομφαλοπλακουντιακού αίματος, που αντιστοιχούν σε περίπου 2000 μεταμοσχεύσεις ανά έτος διεθνώς.       

Μία από τις περιπτώσεις που αξίζει κάποιος να φυλάξει και να χρησιμοποιήσει το αίμα αυτό είναι η δωρεά μεταξύ αδελφών, ένα εκ των οποίων νοσεί από ανίατη αιματολογική ασθένεια, για παράδειγμα, αποτελώντας ένα λαμπρό παράδειγμα αλτρουισμού και προσφοράς ζωής.

Πηγή:  «Δημόσια Τράπεζα Ομφαλοπλακουντιακού αίματος», Ίδρυμα Ιατροβιολογικών Ερευνών Ακαδημίας Αθηνών

«Το αγοράκι μου, 7 ετών,  συνεχίζει να βρέχει το κρεβάτι του συχνά τα βράδια.  Μέχρι τώρα μας έχει καθησυχάσει ο παιδίατρος που μας παρακολουθεί ότι το πρόβλημα θα υποχωρήσει μόνο του όσο ωριμάζει το παιδί. Πόσο πρέπει να περιμένω ακόμη, έχει αρχίσει να μας προβληματίζει, πρέπει να επισκεφθούμε ειδικό ιατρό?»

ΝΥΚΤΕΡΙΝΗ ΕΝΟΥΡΗΣΗ – ΜΙΑ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

Είναι δύσκολο, αν όχι αδύνατο για ένα παιδί, να «κρατήσει» τα ούρα του, όταν πρόκειται να ουρήσει επειγόντως. Το πραγματικό λάθος είναι η συνήθεια να αναβάλλει συνέχεια το συγκεκριμένο ερέθισμα, λόγω του παιχνιδιού ή όποιας άλλης δραστηριότητας του αποσπά την προσοχή και ασυνείδητα όταν δεν έχει αποκτηθεί ο μηχανισμός εγκράτειας της κύστης κατά τον ύπνο. Αποτελεί ένα πολύ συχνό φαινόμενο στην παιδική ηλικία (προβάλλει για τουλάχιστον 3 νύκτες την εβδομάδα), το παρουσιάζουν έως και 10-15% των παιδιών άνω των 5 ετών, 5% ηλικίας 7 ετών και 0,5% των ενήλικων, με προβάδισμα των αγοριών έναντι των κοριτσιών 2:1. Είναι γνωστό σαν φαινόμενο στην κοινότητα, γιατί καθένας γνωρίζει και ένα παιδί με το ίδιο πρόβλημα ή έχει αναμνήσεις ο ίδιος από τα παιδικά του χρόνια. Στο παρελθόν θεωρείτο ότι νυχτερινή ενούρηση ήταν αποτέλεσμα κάποιας ψυχικής διαταραχής, όμως σήμερα γνωρίζουμε ότι η αγχώδης διαταραχή αυτών των παιδιών είναι αποτέλεσμα της ίδιας της ενούρησης κι όχι το αίτιό της (τα καθιστά περισσότερο ανασφαλή, τα ενοχλεί, τα αποτρέπει να κοιμηθούν εκτός σπιτιού), που πρέπει να αναζητηθεί αλλού. Τα παιδιά διαβρέχουν το κρεβάτι τους το βράδυ για 3 κύριους λόγους που αλληλοσυνδέονται:

1. Την νύκτα οι νεφροί αντί να μειώσουν την παραγωγή των ούρων, άλλοτε την αυξάνουν 2.  Η παιδική κύστη είναι πολύ μικρή για να χωρέσει την αυξημένη αυτή παραγωγή ούρων 3.  Ο εγκέφαλος και ο νωτιαίος μυελός δεν είναι ώριμοι ώστε να αφυπνίσουν το παιδί στην πλήρωση της κύστης με ούρα, με αποτέλεσμα να διαφεύγουν.

Στις περισσότερες των περιπτώσεων μία στάση αναμονής, η συνεχιζόμενη χρήση πάνας το βράδυ ή ενός απορροφητικού υποστρώματος επιφέρουν την σταδιακή υποχώρηση της κατάστασης και μάλιστα πολλοί γονείς το θυμούνται  και οι ίδιοι από την παιδική τους ηλικία. ‘Άλλοτε ο περιορισμός των υγρών το βράδυ ή των τροφίμων που περιέχουν άφθονα τα διουρητικά ιχνοστοιχεία κάλιο και ασβέστιο (μπανάνες, χυμοί, γάλα) και άλλοτε η επιβράβευση μίας πρωινής «στεγνής» αφύπνισης δημιουργούν ενθάρρυνση και αυτοπεποίθηση. Έπειτα η χρήση ξυπνητηριού ή «θεραπείας-συναγερμού» την νύκτα για ένα χρονικό διάστημα 3-6 μηνών μπορεί να βοηθήσει, έχει όμως υψηλό ποσοστό υποτροπών. Μια ενδιαφέρουσα οπτική ελέγχου του φαινομένου σε μεγαλύτερη ηλικία, είναι η εστίαση της προσοχής στο ευγενές παρέγχυμα των νεφρών, για παράδειγμα, που αποτελούν πολύπλοκα και ζωτικά όργανα για τον άνθρωπο. Με άλλα λόγια, μία χρόνια διαταραχή του ουροποιητικού, που συνεχίζει να απασχολεί έναν ολοένα και μικρότερο αριθμό παιδιών και μετά τα 7 έτη, θα πρέπει να εγείρει την προσοχή προς άλλα αίτια, που αφορούν την κατασκευή και την λειτουργία των οργάνων του ουροποιητικού και ιδιαίτερα των νεφρών. Ένα από τα ειδικά αίτια που αναδεικνύεται στις σύγχρονες μελέτες ενουρητικών παιδιών είναι η αυξημένη απέκκριση ασβεστίου στα ούρα (υπερασβεστιουρία), που φαίνεται να απασχολεί το 20-25% αυτών των παιδιών και που παρουσιάζεται στο 2-6% του παιδικού πληθυσμού (στην κληρονομούμενή της μορφή), δηλαδή αρκετά συχνά,  με μερικά ενδεικτικά μέτρα αντιμετώπισης τον περιορισμό του προσλαμβανόμενου ασβεστίου στην καθημερινή διατροφή, σε συνεννόηση με τον οικογενειακό παιδίατρο.

ΠΗΓΗ: 1. «Επίτομη Παιδιατρική»: Ματσανιώτης, Νικολαΐδου-Καρπαθίου
2. “Hypercalciuria in children with monosymptomatic nocturnal enuresis”, M. Civilibal, N. Selcuk Duru, M. Elevli, and N. Civilibal, Journal of Pediatric Urology, Volume 10, Issue 6, December 2014, Pages 1145–1148

“Το μωρό μας 5 μηνών, δεν είναι όπως πριν, το βράδυ ξυπνά κάθε 15 λεπτά απαρηγόρητο κι ενώ το ταΐζω, το αλλάζω και το αγκαλιάζω, αποκοιμιέται. Και μετά ξανά το ίδιο όταν το αφήνω στην κούνια. Πρέπει να ανησυχήσω? Έχει αλλάξει η ζωή μας”

Η βάση της απάντησης στο συγκεκριμένο ερώτημα κρύβεται μέσα στις γραμμές της ίδιας της ερώτησης. Από την ηλικία των δύο μηνών ήδη η σταθερότητα της φροντίδας των γονέων ή του υπεύθυνου οικείου της οικογένειας έχει επιφέρει την αλλαγή στην καθημερινή ανταπόκριση του βρέφους κατά την διάρκεια της ημέρας, όπως είναι το κοινωνικό χαμόγελο, τις πρώτες γκριμάτσες του προσώπου και τα γρυλλίσματα της φωνής, αλλά και την αύξηση των διαστημάτων της ενεργούς ανταπόκρισης και εγρήγορσης. Καθώς το βρέφος νιώθει την συνεχή φροντίδα που του παρέχεται δείχνει πιο ασφαλές και αναπτύσσει δεσμό προσκόλλησης προς το πρόσωπο που το φροντίζει το μεγαλύτερο διάστημα. Η αγκαλιά αποτελεί την κυριότερη έκφραση του ανθρώπινου δεσμού και της αγάπης, που μαζί με τα λικνίσματα και το νανούρισμα προσφέρουν στο μωρό την οικεία εμπειρία του ενδομήτριου ασφαλούς περιβάλλοντος και δεν θα πρέπει να παραλείπονται.               

Θεωρώντας ότι η νύκτα και ο ύπνος αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας ενός ανθρώπου, οι δραστηριότητες της ρουτίνας που αφορούν την περιποίηση και την επικοινωνία εξυπηρετούν και το αίσθημα ασφάλειας κατά την διάρκεια του ύπνου. Με άλλα λόγια, η ρουτίνα της φροντίδας, όπως για παράδειγμα το βραδινό μπάνιο, με το χλιαρό νερότα απτικά ερεθίσματα και το μασάζ στην συνέχεια, κάνουν το μωρό να νιώσει ξανά την θαλπωρή του ενδομήτριου περιβάλλοντος, να χαλαρώσει, να αισθανθεί τα όριά του και να αποκοιμηθεί έπειτα αυτόνομα. Αυτό προϋποθέτει, βεβαίως, να υπάρχει κι ένας χώρο με λιγοστούς θορύβους και χαμηλό φωτισμό και άνετη θερμοκρασία. Πολλά μωρά κοιμούνται έως και 16-18 ώρες κατά την διάρκεια του 24ώρου και τον περισσότερο χρόνο κατά την διάρκεια της ημέρας. Οι γονείς μπορούν να ρυθμίσουν το ωράριο ώστε να κοιμούνται τα μωρά τους περισσότερες ώρες το βράδυ, σιτίζοντάς τα πιο συχνά την ημέρα. Τα θηλάζοντα βρέφη ξυπνούν πιο συχνά την νύκτα για φαγητό και οι γονείς θα πρέπει να ανταποκρίνονται στο κάλεσμα, να τα αγκαλιάζουν και να τα ταΐζουν. Ο ρόλος του πατέρα σε αυτήν την περίπτωση είναι σημαντικός, ώστε να διευκολύνει την σύζυγό του προσωρινά, με την φροντίδα που παρέχει η αγκαλιά, η αλλαγή της πάνας, η τοποθέτηση πιπίλας ή ενός καθαρού δάκτυλου στο στόμα του μωρού, ώστε να ηρεμήσει παροδικά μέχρι να σιτισθεί στο επόμενο γεύμα.     

Από την ηλικία των 4 μηνών τα μωρά έχουν εικόνα της αλληλεπίδρασης με τα άτομα που το φροντίζουν, ο ύπνος τους είναι πιο σταθερός και έχουν αναπτύξει ισχυρό δεσμό με το πρόσωπο φροντίδας από την ηλικία των 6 μηνών περίπου. Από αυτή την ηλικία επίσης (6 μηνών) τα βρέφη αρχίζουν να γνωρίζουν ότι τα αντικείμενα συνεχίζουν να υπάρχουν ακόμη κι αν δεν τα βλέπουν (μονιμότητα αντικειμένου), ενώ δεν ισχύει το ίδιο για τα πρόσωπα (μονιμότητα προσώπου) κι έτσι δημιουργείται άγχος από τον αποχωρισμό με την μητέρα, για παράδειγμα την νύκτα, φαινόμενο που κορυφώνεται έως την ηλικία των 8-10 μηνών.     

Μια ιταλική μελέτη (2004-2007) σε 1438 παιδιά ηλικίας 1μηνός-5ετών απέδειξε πως το 72% των παιδιών ηλικίας 1μηνός-3ετών έχει ανάγκη της παρουσίας του γονέα για να αποκοιμηθεί ήρεμο και μάλιστα το 67% ήταν ήρεμο με την σωματική επαφή τους. Τα στοιχεία επίσης από αυτή την έρευνα ανάδειξαν την φυσική και αυθόρμητη εξέλιξη των συνηθειών του νυκτερινού ύπνου των παιδιών προς μία σταδιακή αυτονομία μέχρι το 3ο έτος της ζωής.     

Μερικά βοηθήματα που είναι χρήσιμα ήδη από αυτή την ηλικία είναι αντικείμενα και εικόνες (μεταβατικά) που θυμίζουν στο μωρό το πρόσωπο και την στοργή της μητέρας του τις υπόλοιπες ώρες, όπως φωτεινές κούκλες, χνουδωτά ζωάκια, κουβερτούλα, φωτάκι τοίχου, σαν να το συντροφεύουν στο διάβα του ύπνου.

ΠΗΓΗ: “ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ”, τόμος 2, Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού, 2015.

“Μας παράδωσαν από την μονάδα νεογνών το παιδάκι μας, είναι 2 κιλά, αλλά φοβόμαστε να το κρατήσουμε αγκαλιά, πώς θα πρέπει να το διαχειριστούμε τώρα στο σπίτι μόνοι μας?”

Οι νέοι γονείς, ειδικά όταν πρόκειται για ένα πρόωρο νεογνό αναγνωρίζονται από το άγχος τους για το πως θα αγγίξουν και κρατήσουν το νεογνό τους. Θα πρέπει να εξοικειωθούν με το κράτημα και την φροντίδα του μωρού τους, συμμετέχοντας ενεργά στον θεσμό του rooming in και των ανοικτών επισκεπτηρίων που προσφέρουν πλέον τα περισσότερα μαιευτήρια και οι μονάδες εντατικής νοσηλείας νεογνών, με την βοήθεια του νοσηλευτικού προσωπικού, των μαιών και των παιδιάτρων και πριν την αναχώρησή τους από αυτά. 

Υπάρχουν πολλοί τρόποι κρατήματος ενός τελειόμηνου ή πρόωρου νεογνού, όπως του κρατήματος ‘φωλιά’, το ‘πρόσωπο με πρόσωπο’ και γενικά η  κάθε στάση εξαρτάται με τον τρόπο που θέλει ο γονέας κάθε φορά να αλληλεπιδράσει με το μωρό  του. 

Τα πρόωρα νεογνά έχουν ιδιαιτερότητες στο μέγεθος, στο μυϊκό τόνο, στις αρθρώσεις, στο πολύ λεπτό δέρμα, φέρουν επίσης πολλά από αυτά τις επιπτώσεις του πρόωρου τοκετού και των τραυματικών συμβάντων του (εγκεφαλική αιμορραγία, αμφιβληστροειδοπάθεια, αναπνευστικές διαταραχές), επομένως οι κινήσεις-αιωρήσεις, τα κρατήματα και η περιποίηση θα πρέπει να εκτελούνται με ιδιαίτερη λεπτότητα, βραδύτητα, ενώ ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δίδεται στην περιοχή του αυχένα καθώς τα νεογνά δεν έχουν αποκτήσει τον έλεγχο του τόνου του.

Σε γενικές γραμμές:

–  Θα πρέπει να είναι άνετοι και με αυτοπεποίθηση, χωρίς δισταγμό και κοιτώντας πάντα ευθεία στο βλέμμα το μωρό σας. – Όταν το μωρό είναι σε ύπτια θέση, σκύβουμε πάνω του, τοποθετούμε για παράδειγμα το αριστερό μας χέρι κάτω από τον αυχένα και το κεφάλι του, το δεξί χέρι κάτω από τους γλουτούς του και το ανασηκώνουμε κρατώντας το βάρος στα χέρια μας, έπειτα ισώνουμε τον κορμό μας στην κάθετη θέση και το φέρνουμε στο στήθος μας, χαμηλώνοντας το αριστερό χέρι μας, ώστε το αντιβράχιο και ο αγκώνας να λειτουργεί σαν στήριγμα για το κορμί και το κεφάλι του.

–  Ενώνοντας τα δύο χέρια το φέρνουμε κοντά στο πρόσωπό μας στα 20-30 εκατοστά, που είναι η ιδανική απόσταση όρασης των νεογνών. –  Για να το τοποθετήσουμε ξανά στην κούνια του ακουμπάμε πρώτα προσεκτικά το κεφάλι του και αποσύρουμε έπειτα το χέρι μας για να ακουμπήσει και ο υπόλοιπος κορμός του. – Αργότερα, όταν σφίξουν οι μύες της ράχης και του τραχήλου, σε πολλά μωρά αρέσει να στηρίζονται για λίγο στα ανοικτά πόδια τους. Μπορούμε έτσι να τα στηρίζουμε για λίγο στους μηρούς μας, κρατώντας τα από τις μασχάλες τους. – Στα μωρά αρέσει πολύ να αισθάνονται τους κτύπους της καρδιάς της μητέρας τους, γιατί τους ηρεμεί ενστικτωδώς. Μια καλή στάση είναι αυτή της επαφής ‘δέρμα με δέρμα’ στο στήθος, με ελαφρά γυρισμένο το κεφάλι για να μπορεί να αναπνέει από τα ρουθούνια. Ειδικά στα πρόωρα και λιποβαρή νεογνά, που μεταφέρουν μερικά προβλήματα και στο σπίτι (θερμορρύθμιση, αναπνευστική δυσχέρεια) έχει βρεθεί πως και η θέση ‘καγκουρώ’ (επαφή με γυμνό δέρμα στον θώρακα, τύλιγμα και των δύο με κουβέρτα και κάλυψη κεφαλής με σκουφάκι στο μωρό), βελτιώνει πολλές παραμέτρους υγείας αυτών των νεογνών.

–  Μια άλλη εξίσου κοινή στάση είναι αυτή του κρατήματος ‘λίκνο-θηλάζουσας Παναγίας’, με την οποία μπορείτε να κοιτάζετε ευθεία στο πρόσωπο του νέου σας μωρού, όταν θηλάζει. Επίσης είναι μία πολύ εύκολη θέση όταν το μωρό είναι τυλιγμένο. Άλλη θέση είναι του ‘αντίστροφου λίκνου’, όταν το αντίστροφο προς τον θηλασμό χέρι στηρίζει αυχένα και κεφαλή.

–  Σε περιπτώσεις έντονου εκνευρισμού ή πόνων από κολικούς ένα κράτημα που βοηθά είναι αυτό με την κοιλιά να κοιτάζει προς τα κάτω, χρησιμοποιώντας ξανά τον πήχυ ως στήριγμα, το κεφάλι και ο αυχένας να στηρίζονται ελαφρά προς τα έξω από τον αγκώνα και με το άλλο χέρι να τρίβετε μαλακά την ράχη του.

–  Με το κράτημα τύπου ‘rugby’ η μητέρα διευκολύνεται στο τάισμα ή όταν βρίσκεται σε καθιστή ή όρθια θέση, ώστε να ταλαιπωρείται λιγότερο. Προσοχή πρέπει να δίδεται στο στήριγμα του αυχένα πάλι.

–  Μια άλλη ενδιαφέρουσα στάση κατά τον θηλασμό είναι η ‘Αυστραλιανή’, η οποία συστήνεται σε παθολογικές καταστάσεις νεογνών, όπως η υποτονία, η έντονη γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση και οι σχιστίες του προσώπου.

Γενικά οι γονείς και ιδιαίτερα η μητέρα θα διαπιστώσουν έπειτα από λίγο χρονικό διάστημα ότι το νεογνό θα προσαρμοστεί καλά στην στάση που βολεύει τους δυο τους περισσότερο. Τα σημεία προσοχής πρέπει να είναι ο έλεγχος της κεφαλής και της ράχης του μωρού. Ειδικά ο αυχένας ενός πρόωρου νεογνού θα πρέπει να φυλάσσεται στην παλάμη του γονέα. Το νεογνό θα πρέπει να μετακινείται με ολόκληρο τον κορμό προς τον γονέα κι όχι το αντίθετο και στο ίδιο ύψος με τον μαστό, όταν πρόκειται να σιτισθεί. 

ΠΗΓΗ: 8o Σεμινάριο Μητρικού Θηλασμού, Νοσοκομείο ‘Αττικόν’, 2014

ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ

Προωθούμε την νοοτροπία της ασφάλειας στο αυτοκίνητο, χρησιμοποιώντας πάντα τις ζώνες ασφαλείας ακόμα και στα πίσω καθίσματα καθώς και τα συστήματα συγκράτησης παιδικού καθίσματος.

Κάθε χρόνο πολλά παιδιά πεθαίνουν σε αυτοκινητιστικά δυστυχήματα και ακόμη περισσότερα τραυματίζονται, μερικές φορές με μόνιμη αναπηρία. Πολλές από αυτές τις ζωές θα μπορούσαν να σωθούν με τη σωστή χρήση συστημάτων συγκράτησης-παιδικού καθίσματος. Συχνά τα μικρότερα παιδιά κρατούνται απλά στα χέρια του επιβάτη στο μπροστινό κάθισμα ή στο πίσω κάθισμα, πιστεύοντας ότι μπορεί να τα προστατεύσει σε περίπτωση ατυχήματος. Λίγοι γνωρίζουν ότι στα 50 χλμ/ώρα, σε περίπτωση πρόσκρουσης ενάντια σε ένα σταθερό εμπόδιο, η δύναμη επιβράδυνσης που προκαλείται στο σώμα γίνεται πολύ υψηλή, με την αδυναμία συγκράτησης του παιδιού και ότι το σώμα του ενήλικα που κρατά το παιδί συμπεριφέρεται σαν να ζυγίζει αρκετές εκατοντάδες κιλά.

Συχνές απαντήσεις από τους γονείς στο ερώτημα:

“Γιατί δεν χρησιμοποιείτε συστήματα συγκράτησης (παιδικά καθίσματα και ζώνες ασφαλείας);”

1.      “Επειδή το ταξίδι είναι πολύ σύντομο”

2.      “Επειδή το μωρό φωνάζει σε όλο το ταξίδι και δεν μπορεί να σταθεί ήρεμο”

3.      “Οδηγώ προσεκτικά και πηγαίνω αργά”

4.      “Δεν χρησιμοποιώ την ζώνη του αυτοκινήτου επειδή δεν είναι άνετη η εφαρμογή”

ΓΙΑΤΙ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΕΧΕΙ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟΥΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥΣ ΣΟΒΑΡΗΣ ΒΛΑΒΗΣ ΣΕ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΑΤΥΧΗΜΑΤΟΣ;

Ένας μεγαλύτερος όγκος κεφαλής, μια μεγαλύτερη περιεκτικότητα σε νερό στο σώμα του, η αδυναμία ταχέων αντιδράσεων σε περίπτωση σύγκρουσης, είναι παράγοντες που ευνοούν τους πιο σοβαρούς τραυματισμούς, ειδικά στην κεφαλή.

ΠΩΣ ΝΑ ΕΓΓΥΗΘΕΙ Η ΜΕΓΙΣΤΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΤΟ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟ;

Από τις αρχές του 2017 έγιναν σημαντικές νομοθετικές αλλαγές στη χρήση συστημάτων συγκράτησης-παιδικού καθίσματος στην Ευρωπαϊκή Ένωση (Ε.Ε.). Τα προϊόντα που χρησιμοποιούνται επί του παρόντος, σύμφωνα με την οδηγία ECE R 44/03-04, θα αντικατασταθούν σταδιακά με νέα, σύμφωνα με το πρότυπο ECE R129 (I-SIZE).

ΤΙ ΠΡΟΒΛΕΠΕΙ Ο ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ R44/03-04 ΤΗΣ Ε.Ε.;

Υποχρεωτική χρήση των συστημάτων συγκράτησης-παιδικού καθίσματος από την γέννηση έως τα 36 κιλά. Σύμφωνα με το τελευταίο κριτήριο, αναγνωρίζονται 5 ομάδες συστημάτων συγκράτησης:

ΟΜΑΔΑ 0: περιλαμβάνει την καλαθούνα (ή portbébé) (το τμήμα του κρεβατιού που εφαρμόζεται στο πλαίσιο του καροτσιού), που μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τη γέννηση έως και τα 10 κιλά. Πρέπει να τοποθετείται παράλληλα στα πίσω κάθισμα και να ασφαλίζεται σωστά με τις ζώνες ασφαλείας.

GROUP 0+ : περιλαμβάνει το συνιστώμενο κάθισμα ‘αυγουλάκι’ έως και τα 13 κιλά. Μπορεί επίσης να αντικαταστήσει το port-bébé από τη γέννηση.

ΟΜΑΔΑ 1: περιλαμβάνει τα κατάλληλα παιδικά καθίσματα, τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν από 9 έως και τα 18 κιλά.

ΟΜΑΔΑ 2: για παιδιά βάρους 15 έως 25 κιλών. Πρόκειται για προσαρμοσμένα καθίσματα που ανυψώνουν το παιδί με τη χρήση μαξιλαριών, μαλακών κουπαστών και μιας μικρής πλάτης.

ΟΜΑΔΑ 3: παρόμοια με τα προηγούμενα, αλλά για βάρη από 22 έως 36 κιλά.

ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΤΩΝ ΚΑΝΟΝΙΣΜΩΝ ECE R44/03-04, I-SIZE (ECE R129);

Η εφαρμογή της νέας νομοθεσίας αναπτύχθηκε σταδιακά σε τρεις φάσεις:

Η πρώτη φάση, που ισχύει από τον Ιανουάριο του 2017, αφορά μόνο τα καθολικά συστήματα συγκράτησης ISOFIX (εικόνα 1), αυτά που προσφέρουν μεγαλύτερη ασφάλεια και στα οποία όλοι οι κατασκευαστές αυτοκινήτων θα πρέπει να προσαρμοστούν στο μέλλον. Σύμφωνα με τους νέους κανόνες, τα καθίσματα ταξινομούνται όχι ανάλογα με το βάρος του παιδιού αλλά με το ύψος. Σε αυτή την πρώτη φάση εισήχθησαν καθίσματα για παιδιά κάτω των 105 εκ.. Η τοποθέτηση στην αντίθετη κατεύθυνση κίνησης καθίσταται επίσης υποχρεωτική έως και την ηλικία των 15 μηνών (προηγουμένως έως και τα 9 κιλά) και τα καθίσματα πρέπει να μπορούν να αντέχουν σε δοκιμή πλευρικής κρούσης σε περίπτωση ατυχήματος.

(εικόνα 1: σύστημα ISOFIX)

Στη δεύτερη φάση, η οποία ολοκληρώθηκε εντός του 2017, τα παιδιά με ύψος από 100 έως 150 εκ. θα πρέπει να τοποθετούνται σε καθίσματα με συστήματα συγκράτησης ISOFIX ή δεμένα με ζώνες ασφαλείας. Στην τρίτη φάση, που προγραμματίστηκε το 2018, προέκυψε η νέα οδηγία σχετικά με την τοποθέτηση των παιδιών σε καθίσματα που είναι στερεωμένα αποκλειστικά με ζώνες ασφαλείας, από τη γέννηση μέχρι τα 150 εκ. σε ύψος.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ I-SIZE;

Το i-Size είναι μία νέα ευρωπαϊκή οδηγία για παιδικά καθίσματα που τέθηκε σε ισχύ από το 2013. Είναι μέρος των κανονισμών R129 και ισχύει για τα νέα καθίσματα αυτοκινήτων για μωρά. Το i-Size αναπτύχθηκε χρησιμοποιώντας τις τελευταίες έρευνες για την ασφάλεια των παιδιών στα αυτοκίνητα. Τα προτερήματά της:

  1. Τα παιδιά έχουν βέλτιστη προστασία της κεφαλής και του αυχένα.
  2. Βρέφη και νήπια έως 15 μηνών πρέπει να ταξιδεύουν αντίθετα στην φορά κίνησης (εικόνα 2).
  3. Πρέπει να χρησιμοποιείται  το σύστημα ISOFIX (επιτρέπει την κατάλληλη προσαρμογή του καθίσματος στο αντίστοιχο αυτοκίνητο).
  4. Τα i-size καθίσματα αυτοκινήτων θα ταιριάζουν στο μέλλον σε όλα σχεδόν τα αυτοκίνητα με ISOFIX.
  5. Επιλέγεται ένα κάθισμα με βάση το μήκος του παιδιού και όχι το βάρος του.

(εικόνα 2)

ΤΙ ΛΕΕΙ Η ΕΤΙΚΕΤΑ ΕΓΚΡΙΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΑΘΙΣΜΑ ΜΟΥ;

  1. Το κάθισμά σας πληροί το Ευρωπαϊκό Πρότυπο Ασφαλείας. Τα δύο τελευταία ψηφία πρέπει να λήγουν σε 04 (τελευταία έκδοση) ή 03. Οι κωδικοί R44-01 ή 02 δεν είναι νόμιμοι και δεν επιτρέπεται να πωληθούν ή να χρησιμοποιηθούν από το 2008.
  2. Για την οδηγία ECE R44-04 και ECE R44-03 υπάρχουν 3 τύποι έγκρισης καθισμάτων αυτοκινήτου: καθολική, ημικαθολική και ειδική για το όχημα.
  3. Ομάδες βάρους 0-3.
  4. Ευρωπαϊκός δείκτης έγκρισης.
  5. Υποδεικνύει τη χώρα στην οποία ελήφθη η έγκριση: 1 = Γερμανία 2 = Γαλλία 3 = Ιταλία 4 = Κάτω Χώρες κ.λπ.
  6. Αριθμός έγκρισης. Οι δύο πρώτοι αριθμοί (π.χ. 04) δείχνουν σε ποια νομική έκδοση έχει εγκριθεί, στην προκειμένη περίπτωση το ECE R 44/04.
  7. Μοναδικός αριθμός που διατίθεται στο κάθισμά σας, για έλεγχο και παρακολούθηση.
  8. Λεπτομέρειες παραγωγής: εβδομάδα και έτος
  9. Αριθμός αναφοράς του κατασκευαστή του προϊόντος
  10. Κωδικός EAN
  11. Κωδικός BAR
  12. Όνομα του κατασκευαστή του προϊόντος

ΣΤΟ ΤΑΞΙ;

Ο ευρωπαϊκός Κ.Ο.Κ. παραδέχεται τη μεταφορά παιδιών χωρίς συστήματα συγκράτησης, υπό την προϋπόθεση ότι κάθονται στο πίσω κάθισμα και συνοδεύονται από ενήλικα.

ΘΩΜΑΣ Χ. ΠΑΠΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΟΣ

Πέμπτη 12/05/2022

Κλιματική αλλαγή και μεταδοτικά νοσήματα

Πέμπτη 05/05/2022

Το “πρώτο” του κινητό

Πέμπτη 28/04/2022

Τεστ στην ηπατίτιδα άγνωστης αιτιολογίας

Πέμπτη 21/04/2022

Μια άλλη περίπτωση εμετών του βρέφους

Πέμπτη 14/04/2022

Το ABC των αερίων αίματος

Πέμπτη 07/04/2022

Προφυλάξεις από την προσέγγιση εδώδιμων προϊόντων καννάβεως στα παιδιά

Πέμπτη 31/03/2022

Τάσεις ψυχικής υγείας εφήβων κατά την καραντίνα

Πέμπτη 24/03/2022

Λαρυγγίτιδα από τον SARS-cov2

Πέμπτη 17/03/2022

Χλωρεξιδίνη στην νεογνική φροντίδα

Πέμπτη 10/03/2022

Συνεχιζόμενη συνταγογράφηση κωδεΐνης

Πέμπτη 03/03/2022

Αναπτυξιολογικό.catch up στην πανδημία

Πέμπτη 24/02/2022

Έρευνα της αποτελεσματικότητας του εμβολιασμού των εγκύων στην αποτροπή παιδιατρικών νοσηλειών

Πέμπτη 17/02/2022

Ο παιδίατρος ως “ψυχαναλυτής”

Πέμπτη 10/02/2022

Επιπλοκές κατάποσης μαγνητικών παιχνιδιών

Πέμπτη 03/02/2022

Νέα για την ραιβοποδία

Πέμπτη 27/01/2022

Κίνδυνοι εναλλακτικών μαιευτικών πρακτικών

Πέμπτη 20/01/2022

Τεχνητή νοημοσύνη στην ακτινολογία

Πέμπτη 13/01/2022

Αντισηπτικά και παιδικά μάτια

Πέμπτη 06/01/2022

Πολλές πολυβιταμίνες δεν ανταποκρίνονται στις διατροφικές ανάγκες

Πέμπτη 30/12/2021

COVID-19: Επιστροφή στο παιχνίδι ή σε έντονη δραστηριότητα μετά από μόλυνση

Πέμπτη 23/12/2021

Πρόληψη του HIV από την πλευρά του παιδιάτρου

Πέμπτη 16/12/2021

Πρακτικές ενίσχυσης σχολικής φυσικής παρουσίας

Πέμπτη 09/12/2021

Ασφαλείς βρεφικοί μεταφορείς

Πέμπτη 02/12/2021

Παραμελημένη όραση κατά τα πολύμηνα lock down των σχολείων

Πέμπτη 25/11/2021

Πρόληψη λαθών στην χρόνια φαρμακευτική αγωγή

Πέμπτη 18/11/2021

Οι δύο καλύτερες στρατηγικές για τα ανοικτά σχολεία

Πέμπτη 11/11/2021

Το πρώτο παν-αντιηπατιτιδικό C εμβόλιο

Πέμπτη 04/11/2021

Κίνδυνοι τυχαίας έκθεσης παιδιών σε προϊόντα κανναβιδιόλης

Πέμπτη 28/10/2021

Αναθεωρημένες τιμές αναφοράς μολύβδου αίματος

Πέμπτη 21/10/2021

Αργά ή γρήγορα έρχεται…

Πέμπτη 14/10/2021

Διατροφή βρεφών από χορτοφάγους γονείς

Πέμπτη 07/10/2021

Ελλείματα επικοινωνίας στο εξιτήριο

Πέμπτη 30/09/2021

Προαγωγή λόγου σε δίγλωσσες οικογένειες

Πέμπτη 23/09/2021

Φροντίδα γεννημένων στο σπίτι

Πέμπτη 16/09/2021

Υπεύθυνα μικρόβια πρώιμης σήψης στα πρόωρα νεογνά

Πέμπτη 09/09/2021

Έξαρση λειτουργικών πεπτικών διαταραχών στα παιδιά

Πέμπτη 02/09/2021

Αποτελέσματα ένδειας σιδήρου

Πέμπτη 26/08/2021

Off-label παιδιατρικά εμβόλια έναντι της covid-19

Πέμπτη 19/08/2021

Συνταγογράφηση οπιοειδών στα παιδιά

Πέμπτη 12/08/2021

Screening κληρονομικής σφαιροκυττάρωσης από την γέννηση!

Πέμπτη 05/08/2021

Ερωτήσεις-απαντήσεις στα εμβόλια του κορονοϊού στα παιδιά

Πέμπτη 29/07/2021

Επικοινωνία για τα covid-19 εμβόλια στα παιδιά

Πέμπτη 22/07/2021

Διαχείριση μικρών βρεφών με πυρετό και καλή κλινική εικόνα

Πέμπτη 15/07/2021

Αναπτυξιακή σύγκριση υπερώριμων τοκετών

Πέμπτη 08/07/2021

Πειθώ και εμβολιασμοί

Πέμπτη 01/07/2021

Αγκαλιάσματα στην Νέα Covid Εποχή

Πέμπτη 24/06/2021

Τριετές screening καρδιαγγειακού κινδύνου στα παιδιά

Πέμπτη 17/06/2021

Μυοκαρδίτιδα και m-RNA εμβόλια

Πέμπτη 10/06/2021

Μέσα από τα μάτια των παιδιών

Πέμπτη 03/06/2021

Καμπάνια επανέναρξης εμβολιασμών στις Η.Π.Α.

Πέμπτη 27/05/2021

Οθόνη ή φυσική ανάγνωση

Πέμπτη 20/05/2021

Όχι στα αντισωματικά tests μετά τον εμβολιασμό

Πέμπτη 13/05/2021

Νέες οδηγίες αντιμετώπισης του παιδικού άσθματος

Πέμπτη 06/05/2021

Υποψίες επιπλοκών πνευμονίας της κοινότητας

Πέμπτη 29/04/2021

Το 21% των κρουσμάτων κοροναϊού στις ΗΠΑ είναι παιδιά!

Πέμπτη 22/04/2021

“Μικρός που είν’ ο κόσμος”

Πέμπτη 15/04/2021

Η σημασία της εμπλοκής των παιδιάτρων στον εμβολιασμό των γονέων έναντι του SARS-COV2

Πέμπτη 08/04/2021

Γονικές απώλειες στην νέα πανδημία

Πέμπτη 01/04/2021

Η “επιστημονική” προπόνηση των 7 λεπτών

Πέμπτη 25/03/2021

Προετοιμασία για τις θερινές κατασκηνώσεις

Πέμπτη 18/03/2021

Πού χάθηκαν όλες οι εποχιακές ιώσεις?

Πέμπτη 11/03/2021

“Υποειδικότητες vs παιδιατρική της κοινότητας: μία οικονομική αποτίμηση”

Πέμπτη 04/03/2021

Κίνδυνοι από την κατάποση νέων μαγνητικών παιχνιδιών

Πέμπτη 25/02/2021

“Πανδημία COVID-19: η καθοριστική περίοδος της καριέρας μου”

Πέμπτη 18/02/2021

Καμία κλινική διαφορά…με ή χωρίς αντιβίωση

Πέμπτη 11/02/2021

Διαγνωστικά διλήμματα: γρίπη, RSV, SARS-CoV2

Πέμπτη 04/02/2021

Ειδική ανοσοθεραπεία στην αλλεργία στο φιστίκι

Πέμπτη 28/01/2021

Υπολογιστής κινδύνου επιπλοκών ουρολοιμώξεων

Πέμπτη 21/01/2021

Παιδίατροι-σύμβουλοι στην ασφάλεια των προϊόντων

Πέμπτη 14/01/2021

Τάσεις & εθισμοί ατμιστών

Πέμπτη 07/01/2021

Αύξηση κρουσμάτων συγγενούς συφιλίτιδας

Πέμπτη 31/12/2020

Βιταμίνη Α & βρογχοπνευμονική δυσπλασία

Πέμπτη 24/12/2020

Μία παγκόσμια πρακτική αντιμετώπισης της ραχίτιδας

Πέμπτη 17/12/2020

Παιδική κακομεταχείριση: ένα πρόβλημα της Δημόσιας Υγείας

Πέμπτη 10/12/2020

Διασφαλίζοντας την ανάπτυξη της ιατρικής επιχείρησης μέσα στην πανδημία

Πέμπτη 03/12/2020

Βοήθεια στις οικογένειες με την τηλε-εκπαίδευση

Πέμπτη 26/11/2020

Πρόληψη πτώσεων νεογνών κατά τον ύπνο της μητέρας

Πέμπτη 19/11/2020

Βέλτιστη διαχείριση αντιβιοτικών στην πανδημία

Πέμπτη 12/11/2020

Management ανεμβολίαστων παιδιών

Πέμπτη 05/11/2020

Είδη θερμόμετρων

Πέμπτη 29/10/2020

Πως επιδρά η διάρκεια μίας βρογχιολίτιδας στο σπίτι στην νοσηλεία

Πέμπτη 22/10/2020

Μετρώντας την αξία της τηλεϊατρικής

Πέμπτη 15/10/2020

Λειτουργεί θετικά η τηλε-ενημέρωση των οικογενειών στο πρόγραμμα εμβολιασμών?

Πέμπτη 08/10/2020

Απαντήσεις στις εξαιρέσεις χρήσης μάσκας στα παιδιά

Πέμπτη 01/10/2020

Φαρμακευτική υπερτερότητα αντιμετώπισης της ανεπίπλεκτης σκωληκοειδίτιδας

Πέμπτη 24/09/2020

Ποσοστά ιχνηλάτησης κοροναϊού

Πέμπτη 17/09/2020

“Των φρονίμων τα παιδιά…”

Πέμπτη 10/09/2020

Περιεγχειρητικοί κίνδυνοι από χρήση e-sigarettes

Πέμπτη 03/09/2020

Ιατρική του ύπνου & αναπνευστικές παθήσεις

Πέμπτη 27/08/2020

Διαγνωστικές “διακρίσεις” αυτισμού

Πέμπτη 20/08/2020

Ποσοστά εμβολιαστικής κάλυψης έναντι του HPV

Πέμπτη 13/08/2020

Νεογνικό λίπος & παιδική παχυσαρκία

Πέμπτη 06/08/2020

Γονείς vs παππούδες στην επιτυχή φροντίδα των παιδιών

Πέμπτη 30/07/2020

Οξύς νυσταγμός

Πέμπτη 23/07/2020

Ουρολοιμώξεις στα κορίτσια και έκβαση στις μελλοντικές κυήσεις

Πέμπτη 16/07/2020

Πρόκληση στον έλεγχο καθίσματος κατά την έξοδο από το μαιευτήριο

Πέμπτη 09/07/2020

Ευκαιρίες για έγκαιρο screening αυτισμού

Πέμπτη 02/07/2020

Ποιο τεστ για τον κοροναϊό

Πέμπτη 25/06/2020

Μικρές βελτιώσεις στην έκβαση των πρόωρων

Πέμπτη 18/06/2020

“Τεχνητή σίτιση με τον θηλασμό: ναι ή όχι”

Πέμπτη 11/06/2020

Συνλοιμώξεις στις βρογχιολίτιδες

Πέμπτη 04/06/2020

Βλάβες απο e-sigarettes στους εφηβικούς πνεύμονες

Πέμπτη 28/05/2020

Υγεία μέσης παιδικής ηλικίας

Πέμπτη 21/05/2020

Συμμόρφωση στην βιταμίνη D

Πέμπτη 14/05/2020

“Γέννηση δίχως κλάμα”

Πέμπτη 07/05/2020

Κοροναϊός και συνλοιμώξεις

Πέμπτη 30/04/2020

Πρακτική και τηλεϊατρική

Πέμπτη 23/04/2020

“Τι γεύσεις έχεις”: Ή αλλιώς οι νέοι κίνδυνοι από την κατάχρηση των e-τσιγάρων

Πέμπτη 16/04/2020

Τα διλήμματα των παιδιάτρων στην Νέα covid-19 Εποχή

Πέμπτη 09/04/2020

Οδηγίες για τη διαχείριση εγκύων με πιθανή ή επιβεβαιωμένη λοίμωξη COVID-19

Πέμπτη 02/04/2020

Βέλτιστες οδηγίες αντιμετώπισης ρινορραγίας

Πέμπτη 26/03/2020

Οδηγίες για τη σωματική δραστηριότητα, την καθιστική συμπεριφορά και τον ύπνο για παιδιά κάτω των 5 ετών από τον Π.Ο.Υ.

Πέμπτη 19/03/2020

Αποτίμηση επιπτώσεων της νέας επιδημίας κορονοϊού σε παιδιά της Κίνας

Πέμπτη 12/03/2020

Συστάσεις CDC για μάσκες και θαλάμους μόνωσης στην Νέα Covid-19 Εποχή

Πέμπτη 05/03/2020

Νέες τάσεις στα αναπτυξιακά ανιχνευτικά εργαλεία

Πέμπτη 27/02/2020

Λιγότερη απεικόνιση για την πνευμονία της κοινότητας

Πέμπτη 20/02/2020

Screening ηπατιτιδας C

Πέμπτη 13/02/2020

Μελέτη για τον παιδικό ύπνο

Πέμπτη 06/02/2020

Έξαρση του κοροναϊού

Πέμπτη 30/01/2020

Καναδική μελέτη: Η κατανάλωση πλήρους γάλακτος θα μειώσει τον κίνδυνο παχυσαρκίας στα παιδιά

Το υπερβολικό βάρος και η παιδική παχυσαρκία μειώνονται κατά 40% σε σύγκριση με εκείνους που καταναλώνουν αποβουτυρωμένο γάλα. Η έρευνα διεξήχθη από το Νοσοκομείο St. Michael’s του Τορόντο και δημοσιεύθηκε στο The American Journal of Clinical Nutrition.

Η έρευνα εξέτασε και συνέκρινε δεδομένα από 28 μελέτες που διεξήχθησαν επί του θέματος σε επτά διαφορετικές χώρες. Εάν οι εθνικές κατευθυντήριες γραμμές, σε ορισμένες από τις εξεταζόμενες χώρες, συνιστούν την κατανάλωση αποβουτυρωμένου γάλακτος σε παιδιά ηλικίας από δύο ετών, τα αποτελέσματα φαίνεται να πηγαίνουν προς μια διαφορετική κατεύθυνση. Η μελέτη περιελάμβανε συνολικά 21 εκατομμύρια παιδιά μεταξύ των ηλικιών ενός και δεκαοκτώ ετών. Εκείνοι που καταναλώνουν αποβουτυρωμένο γάλα είναι κατά 40% μεγαλύτεροι σε κίνδυνο να γίνουν υπέρβαροι ή παχύσαρκοι.

Το μερικώς αποβουτυρωμένο γάλα, συχνά αναφερόμενο ως μέτρο κατά της παχυσαρκίας, περιέχει ποσότητα λίπους μεταξύ 0,1 και 2%. Στην χώρα μας αυτή η τιμή είναι 1,5-2%. Στο πλήρες γάλα, από την άλλη πλευρά, το ποσοστό λίπους είναι περίπου 3,2%. Οι 28 μελέτες που εξετάστηκαν επιλέχθηκαν από περισσότερες από 5800 αναζητήσεις. Σε καμία περίπτωση η κατανάλωση μερικώς αποβουτυρωμένου γάλακτος δεν σχετίζεται με τη μείωση του βάρους των παιδιών και των νέων. Συγκεκριμένα, σε 18 από τις έρευνες που εξετάστηκαν, η κατανάλωση πλήρους γάλακτος συνδέεται με ένα κανονικό βάρος και σε 10 δεν προκύπτουν σημαντικές διαφορές.

Τα δεδομένα προέκυψαν από τις αναλυμένες μελέτες, οι οποίες είναι προοπτικές. Με άλλα λόγια, βασίζονται σε αυτά που αναφέρθηκαν εκ των υστέρων από τους γονείς των παιδιών ή παρουσιάζουν δεδομένα που έχουν αναμορφωθεί από περαιτέρω μελέτες. Οι Καναδοί εμπειρογνώμονες εργάζονται ήδη για να δημιουργήσουν μια πιο συγκεκριμένη κλινική δοκιμή, στην οποία θα συγκριθούν δύο ομάδες παιδιών της ίδιας ηλικίας: θα καταναλώσουν το πλήρες και το αποβουτυρωμένο γάλα για να διαπιστωθεί η ύπαρξη μιας αποτελεσματικής σχέσης αιτίου-αποτελέσματος μεταξύ της εισαγωγής παχύτερου γάλακτος στη διατροφή του παιδιού και της μείωσης του κινδύνου παχυσαρκίας.

ΠΗΓΗ: https://academic.oup.com/ajcn/article/111/2/266/5680464

Πέμπτη 23/01/2020

Ασφαλές…εξιτήριο

Πέμπτη 16/01/2020

Γενταμυκίνη στην γέννηση και επιδόσεις ακοής στην σχολική ηλικία

Πέμπτη 09/01/2020

Μακροπρόθεσμο αναπνευστικό follow-up προώρων

Πέμπτη 02/01/2020

Ανασκόπηση 2019

Πέμπτη 26/12/2019

Screening βρεφικού καθίσματος…στα πρόωρα

Πέμπτη 19/12/2019

Επαγγελματική εξουθένωση στους παιδίατρους

Πέμπτη 12/12/2019

Αλήθειες περί των αλλεργιών στα αντιβιοτικά

Πέμπτη 05/12/2019

Νίκη επί της πολιομυελίτιδας τύπου 3

Πέμπτη 28/11/2019

Είναι προστατευτικά τα μητρικά αντισώματα για την ιλαρά?

Πέμπτη 21/11/2019

Ενδείξεις επείγουσας αντισύλληψης

Πέμπτη 14/11/2019

Ο νέος “βασιλιάς” των σηπτικών οστεοαρθρίτιδων

Πέμπτη 07/11/2019

Στατιστικά επιπτώσεων ατμισμού

Πέμπτη 31/10/2019

Από την ασπαρτάμη στην στέβια

Πέμπτη 24/10/2019

Αναθεωρήσεις στις πρόωρες γεννήσεις

Πέμπτη 17/10/2019

Συγγενείς καρδιοπάθειες και αυτισμός

Πέμπτη 10/10/2019

Υπερθυρεοειδισμός και ψυχικές διαταραχές

Πέμπτη 03/10/2019

Συνέπειες του “ατμισμού”

Πέμπτη 26/09/2019

Γονική ευαισθητοποίηση και βελτιωμένες γλωσσικές δεξιότητες

Πέμπτη 19/09/2019

Μελέτη ύπνου μετά από αμυγδαλεκτομή

Πέμπτη 12/09/2019

Ατυχήματα από τραμπολίνο

Πέμπτη 05/09/2019

Screening κοινωνικών αναγκών από τον οικογενειακό παιδίατρο

Πέμπτη 29/08/2019

Ενημέρωση εφήβων για τα έκδοχα της κάνναβης

Πέμπτη 22/08/2019

Νέα νόσος από e-τσιγάρα

Πέμπτη 15/08/2019

Πρεδνιζολόνη vs δεξαμεθαζόνης

Πέμπτη 15/08/2019

Οξεία χαλαρή παράλυση και εντεροϊοί

Πέμπτη 08/08/2019

Καλύτερες επιδόσεις στους εμβολιασμούς των προώρων

Πέμπτη 01/08/2019

Έλεγχος 1ου πυρετού σε ηλικία 1 μηνός

Πέμπτη 25/07/2019

Καθ’ έξιν  κατάγματα στο μικροσκόπιο

Πέμπτη 18/07/2019

Ψυχισμός γονέων και έλεγχος του άσθματος

Πέμπτη 11/07/2019

Άσθμα και παιδιά αστέγων

Πέμπτη 04/07/2019

Ηχορύπανση=θέμα δημοσίας υγείας

Πέμπτη 27/06/2019

Έλεγχος βακτηριαμίας σε νοσηλείες πνευμονίας

Πέμπτη 20/06/2019

Ο έρπητας ζωστήρας στην μετα-εμβολιαστική εποχή

Πέμπτη 13/06/2019

Οφέλη της άθλησης στο καρδιαγγειακό των παιδιών

Πέμπτη 06/06/2019

Η δύναμη της AAP

Πέμπτη 30/05/2019

Πρώιμη εισαγωγή αλλεργιογόνων τροφών

Πέμπτη 23/05/2019

Τεχνολογία & άσθμα

Πέμπτη 16/05/2019

Επίκαιρο…δελτίο άθλησης

Πέμπτη 09/05/2019

Toolkit…ιλαράς

Πέμπτη 02/05/2019

“Χαμένες ευκαιρίες” εμβολιασμού έναντι του ροταϊού

Πέμπτη 25/04/2019

Οι περιβαλλοντικοί παράγοντες επηρεάζουν την οδοντική τερηδόνα περισσότερο από τα γονίδια

Πέμπτη 18/04/2019

Μεσοδιαστήματα των δόσεων του MMR εμβολίου

Πέμπτη 11/04/2019

Τηλεϊατρική και αντιβιώσεις

Πέμπτη 04/04/2019

e-τσιγάρα πίσω από επιληπτικές κρίσεις

Πέμπτη 28/03/2019

Η “θερμοκρασία” στο μικροσκόπιο

Πέμπτη 21/03/2019

Αυξημένος κίνδυνος πνιγμού

Πέμπτη 14/03/2019

Κάπνισμα στην κύηση και αιφνίδιος βρεφικός θάνατος

Πέμπτη 07/03/2019

Το εμβόλιο MMR δεν συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο αυτισμού

Πέμπτη 28/02/2019

Σπιτικές κρέμες ασφαλείς?

Πέμπτη 21/02/2019

Αποτελεσματικότητα αντιγριπικού εμβολίου

Πέμπτη 14/02/2019

Σοβαρές αιμορραγίες από χρήση κανναβινοειδών

Πέμπτη 07/02/2019

Εφαρμογή AAP χρήσης φαρμάκων στην γαλουχία

Πέμπτη 31/01/2019

Ορθή διαχείριση δαγκώματος σκύλου

Πέμπτη 24/01/2019

Λάθη επικοινωνίας

Πέμπτη 17/01/2019

e-sigarettes & ερεθιστικές ουσίες

Πέμπτη 10/01/2019

ΕΞΑΡΣΗ ΚΥΚΛΟΣΠΟΡΙΑΣΗΣ ΑΠΟ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΩΜΩΝ ΠΡΟΪΌΝΤΩΝ

Πέμπτη 03/01/2019

ΛΑΝΘΑΝΟΥΣΑ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Πέμπτη 27/12/2018

ΠΡΟΣΟΧΗ…ΣΤΑ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΟΜΠΟΛΟΓΙΑ

Πέμπτη 20/12/2018

ΧΑΜΗΛΑ ΠΟΣΟΣΤΑ ΑΝΤΙΓΡΙΠΙΚΟΥ ΕΜΒΟΛΙΑΣΜΟΥ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

Πέμπτη 13/12/2018

Best toys for children’s development?

Πέμπτη 06/12/2018

Πολλακιουρία vs Πολυουρία

Πέμπτη 29/11/2018

ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΛΑΝΘΑΝΟΥΣΑΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗΣ

Πέμπτη 22/11/2018

Λιγότερη εμπειρική θεραπεία…περισσότερη εργαστηριακή επιβεβαίωση της σηψαιμίας

Πέμπτη 15/11/2018

Έξαρση οξείας χαλαρής παράλυσης στις Η.Π.Α.

Πέμπτη 08/11/2018

Σωματική τιμωρία vs σύγχρονη αποτελεσματική πειθαρχία

Πέμπτη 01/11/2018

Άρνηση ιατρικών παρεμβάσεων και νομική θέση

Πέμπτη 25/10/2018

Debate στην υπνική άπνοια

Πέμπτη 18/10/2018

Καθυστερημένη απολίνωση ομφαλίου

Πέμπτη 11/10/2018

Οι Η.Π.Α. …δεν είναι μακρυά!!

Πέμπτη 04/10/2018

Νέοι ICD-10 κωδικοί

Πέμπτη 27/09/2018

ALPHABET SOUP

Πέμπτη 20/09/2018

Ιός του Δυτικού Νείλου

Πέμπτη 13/09/2018

Anaphylaxis Emergency Action Plan

Πέμπτη 06/09/2018

ΚΛΙΜΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΥΓΕΙΑ

Πέμπτη 30/08/2018

Πέμπτη 23/08/2018

ΠΟΥΔΡΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ

Πέμπτη 16/08/2018

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΛΑΘΗ…& H ΒΙΤΑΜΙΝΗ D

Πέμπτη 09/08/2018

ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΡΩΤΕΣ ΝΙΚΕΣ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ ΕΠΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Πέμπτη 02/08/2018

Το σπάνιο που…γίνεται κανόνας

Πέμπτη 26/07/2018

Πέμπτη 19/07/2018

Children eat five times more sugar during summer holidays

Πέμπτη 12/07/2018

ΕΝΑΣ ΚΟΣΜΟΣ…ΠΑΙΔΙΚΩΝ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ…ΠΟΥ ΑΛΛΑΖΕΙ Change Table Safety

Πέμπτη 05/07/2018

ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΟΡΙΑ ΣΕ ΒΑΘΟΣ 4 ΧΛΜ

Πέμπτη 28/06/2018

ΦΥΣΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΑΝΑ ΗΛΙΚΙΕΣ

Πέμπτη 21/06/2018

ΧΡΟΝΟΣ ΟΘΟΝΗΣ & ΤΑ ΟΡΙΑ ΤΟΥ

Πέμπτη 14/06/2018

ΜΕΛΙ ΚΑΤΑ ΜΠΑΤΑΡΙΩΝ ΛΙΘΙΟΥ

Πέμπτη 07/06/2018

ΒΡΕΣ ΧΡΟΝΟ ΝΑ ΕΙΣΑΙ ΠΑΤΕΡΑΣ

Πέμπτη 31/05/2018

Ασφάλεια στο νερό

Πέμπτη 24/05/2018

Το άσθμα δεν “πάει διακοπές”

Πέμπτη 17/05/2018

https://migrationdataportal.org/themes/child-migrants-0 UNICEF: ΑΣΦΑΛΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ

Πέμπτη 10/05/2018

http://www.aappublications.org/news/2018/05/08/ppallergy050818 Αδρεναλίνη – πώς, πότε και γιατί τη χρησιμοποιούμε;

Πέμπτη 03/05/2018

Liquid nicotine for e-cigarettes may poison young children ΤΟ ΗΛΕΚΤΟΝΙΚΟ ΤΣΙΓΑΡΟ ΠΡΟΚΑΛΕΙ ΔΗΛΗΤΗΡΙΑΣΗ

Πέμπτη 26/04/2018

‘ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΑΙΘΕΡΙΩΝ ΕΛΑΙΩΝ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΩΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΩΝ ΑΔΕΝΩΝ’ Έρευνα: Νέες ενδείξεις για γυναικομαστία λόγω αιθέριων ελαίων

ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΣΩΣΤΟ ΔΩΡΟ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ

Όχι στα παιχνίδια-όπλα και στα παιχνίδια εκτός εποχής. Καλύτερα τα δημιουργικά παιχνίδια και τα κατοικίδια ζώα αλλά με κριτήρια επιλογής.  Οι σκέψεις ενός παιδιάτρου για τα προτεινόμενα παιδικά δώρα της περιόδου των εορτών, ανά ηλικία.

Τα όπλα και τα παιχνίδια εκτός εποχής δεν επιτρέπονται. Προχωρήστε στην κατασκευή μικρών και μεγάλων πακέτων δώρων, προσεκτικά τυλιγμένων με πολύχρωμα χαρτιά. Στην πραγματικότητα, τα παιδιά διασκεδάζουν να φαντάζονται και να ανοίγουν με λαχτάρα το δώρο των Χριστουγέννων. Επομένως, τα Χριστούγεννα, καλύτερα να επιλέξετε παιχνίδια που τροφοδοτούν τη δημιουργικότητα και είναι κατάλληλα για τις διαφορετικές ηλικίες.

Προσωπικά για τη χαρά των παιδιών προωθώ την επιλογή ενός κατοικίδιου ζώου.


Το χρυσόψαρο, για παράδειγμα, είναι ευκολότερο στην φροντίδα, ένα σκυλί είναι πιο δύσκολο, ενώ η γάτα είναι ένα κατοικίδιο που όλες οι οικογένειες, με ελάχιστο κόπο, μπορούν να έχουν: οι γάτες είναι αυτάρκεις, δεν χρειάζονται εξωτερικές βόλτες και, εάν ελέγχονται περιοδικά, δεν αποτελούν κίνδυνο για την υγεία των παιδιών. Το παιδί θα αισθανθεί λιγότερο μόνο, καθώς θα συνηθίσει να ασχολείται με τα ζώα, να τα φροντίζει και να τα σέβεται. Οι γονείς μπορούν επίσης να καταλάβουν εάν έχει οποιαδήποτε δυσκολία στη σχέση του με το κατοικίδιο.

Μέχρι και τα 2 πρώτα χρόνια ζωής τα παιδιά βρίσκονται στην περίοδο «αισθητικής-κινητικής» ανάπτυξης, γι ‘αυτό αγαπούν περισσότερο τα πολύχρωμα, ηχητικά ή φωτεινά παιχνίδια, δηλαδή με ήχους ζώων ή χαρούμενη μουσική. Επιπλέον, στο 2ο  χρόνο αρχίζουν και τα τελετουργικά του ύπνου, έτσι είναι αγαπημένα τα μαλακά αντικείμενα αγκαλιάς , τα μαλακά φώτα που ανάβουν και φωτίζουν λίγο το παιδικό δωμάτιο

Μεταξύ 2 και 5 ετών είναι η ηλικία στην οποία τα παιδιά μιμούνται τις δραστηριότητες των ενηλίκων. Τα αυτοκινητάκια, τα γκαράζ, τα θαλάσσια σκάφη, οι κουζίνες, τα καταστήματα/σπίτια μινιατούρες και τα αγροτικά μηχανήματα θα εκτιμηθούν πολύ από αυτά. Το ιδανικό παιχνίδι είναι αυτό που θυμίζει λίγο έως πολύ τα ‘πάθη’ των γονέων σαν χόμπι ή δραστηριότητα. Καλά επίσης είναι και τα εξαρτήματα ζωγραφικής (στυλό, μαρκαδόροι, χρώματα και μπλοκ).

Από 4 χρονών επιτρέπονται τα  παιχνίδια στο δάπεδο: ξαπλωμένα μπρούμυτα στο χαλί του σπιτιού τους, τα μικρά παιδιά μπορούν να τοποθετήσουν, να αποσυναρμολογήσουν, να κυλήσουν μπάλες και αυτοκινητάκια, να μετακινήσουν χνουδωτά ζωάκια ή να ‘ταξιδέψουν’ σε κατασκευές όπως κάστρα και λαβυρίνθους, μόνα ή ακόμα καλύτερα με τα αδέλφια ή τους φίλους τους. Στην πραγματικότητα, μετά από τα 3 χρόνια, τα παιδιά αγαπούν να είναι με τους συνομηλίκους τους, και παίζοντας ένα ομαδικό παιχνίδι ένα απογεύματα του χειμώνα είναι μια υπέροχη ιδέα.

Καλύτερα να αποφύγετε την αγορά μαχαιριών, σπαθιών, πλαστικών περίστροφων: τα ψεύτικα όπλα και τα αντικείμενα που προϋποθέτουν βία θα πρέπει να αποφεύγονται σε όλες τις ηλικίες.

Μετά τα ‘παιχνίδια δαπέδου’ βρίσκουμε τα επιτραπέζια παιχνίδια για μεγαλύτερα παιδιά: από 6 ετών και άνω. Είναι παιχνίδια που θα σας επιτρέψουν να διασκεδάσετε με την συντροφιά των παιδιών σας. Τα παιχνίδια αυτά, δηλαδή, δεν θα είναι μια μορφή απομόνωσης για το παιδί, αλλά ένας τρόπος συγκέντρωσης και εισαγωγής στη ζωή των σχέσεων με τους μεγάλους (παιχνίδια στρατηγικής, γνώσεων και συναγωνισμού). Σαν γενικός κανόνας, τα επιτραπέζια παιχνίδια εκτιμώνται από όλους, πχ οι κούκλες και τα μαλακά ζωάκια είναι το αγαπημένο δώρο των κοριτσιών, ενώ τα αυτοκινητάκια και τα τρένα των αγοριών.

Αντίθετα, μην δωρίζετε παιχνίδια εκτός εποχής, όπως μίνι σέρφινγκ, δώρα καρναβαλιού ή οτιδήποτε άλλο. Είναι πολύ μεγάλη απογοήτευση για το παιδί να πρέπει να αναβάλει το δώρο για μεγαλύτερη ηλικία.

Τέλος, προσέξτε τα παιχνίδια με κομμάτια που είναι πολύ μικρά. Σε ηλικίες κάτω των 3 ετών υπάρχει κίνδυνος κατάποσης ή εισρόφησης. Επίσης, οι θήκες των μπαταριών θα πρέπει να βιδώνονται σταθερά στο παιχνίδι.

ΘΩΜΑΣ Χ. ΠΑΠΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΟΣ

Εμβολιασμός κατά της γρίπης 2018-2019

Οι ιοί γρίπης υπόκεινται σε συνεχείς μεταλλάξεις, δηλαδή σε μεταβολές στα αντιγονικά χαρακτηριστικά τους (φαινόμενο drift), οι οποίες κατά συνέπεια τους καθιστούν “μη αναγνωρίσιμους” κάθε χρόνο και από το ανοσοποιητικό σύστημα εκείνων που έχουν συναντήσει τη γρίπη το προηγούμενο έτος. Επομένως, κάθε χρόνο αλλάζει και η σύνθεση του εμβολίου γρίπης. Η απόφαση σχετικά με τα ιικά στελέχη που θα συμπεριληφθούν στο εμβόλιο λαμβάνεται από τoν ΠΟΥ, τον προηγούμενο Φεβρουάριο του τρέχοντος έτους, με βάση τα αντιγονικά χαρακτηριστικά των στελεχών ιού της γρίπης που κυκλοφορούν στην τελευταία εποχή της γρίπης.

Χαρακτηριστικά του εμβολίου γρίπης 2018-2019

Στη διάρκεια της εποχιακής γρίπης 2017/2018 στην Ευρώπη, υπήρξε η επικράτηση των ιών της γρίπης τύπου Β (ιδίως της οικογένειας B/Yagamata), μαζί με ένα μεταβλητό ποσοστό, ανάλογα με τη χώρα, των ιών τύπου Α, που ανήκουν στους υποτύπους A (H3N2) και A (H1N1) pdm09, διαφορετικά για παράδειγμα από ό, τι συνέβη στη Βόρεια Αμερική, όπου προέκυψε η επικράτηση του υποτύπου H3N2 του ιού Α. Επίσης, κατά την περίοδο 2017/2018, όπως συνέβη και κατά τα προηγούμενα 3 χρόνια, συνέβη εκ νέου μια αναντιστοιχία (mismatch), δηλαδή μια ασυμφωνία μεταξύ του στελέχους τύπου Β που περιέχεται στο τρισθενές εμβόλιο και του κυκλοφορούντος στελέχους της γρίπης Β, με αποτέλεσμα ένα  τέτοιο τριδύναμο εμβόλιο να έχει αποδειχθεί αναποτελεσματικό στην πρόληψη της νόσου. Το πρόβλημα δεν έχει επηρεάσει εκείνους που έχουν εμβολιαστεί με το τετραδύναμο εμβόλιο, που ήταν από πέρυσι και στην ελληνική αγορά, λόγω της ταυτόχρονης παρουσίας στο τετραδύναμο εμβόλιο και των δύο οικογενειών του ιού τύπου Β. Επομένως, για την εποχή 2018/2019 είναι σκόπιμο να χρησιμοποιηθεί το τετραδύναμο εμβόλιο, συμπεριλαμβανομένων των αντιγόνων δύο στελεχών Α (Η1Ν1 και Η3Ν2) και των δύο οικογενειών Β (Victoria και Yamagata), όπως υποδεικνύεται από τη συνάντηση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγεία τον προηγούμενο Φεβρουάριο. Μία μόνο οικογένεια Β (Victoria) βρίσκεται αντιθέτως στο τρισθενές εμβόλιο (κυκλοφορεί στο εξωτερικό) με τον κίνδυνο λοιπόν ότι, ακόμη και αν επικρατήσει φέτος ένας ιός Β διαφορετικής οικογένειας, το εμβόλιο χάνει μεγάλο μέρος της αποτελεσματικότητάς του.
Οι συστάσεις για το εμβόλιο της γρίπης, οι κατηγορίες των ασθενών στους οποίους ο εμβολιασμός προσφέρεται ενεργά και ελεύθερα, οι αντενδείξεις, η περίοδος εκστρατείας εμβολιασμού (από τα μέσα Οκτωβρίου μέχρι τα τέλη Δεκεμβρίου 2018 και πλέον) παραμένουν αμετάβλητες για την εποχή 2018/2019.
Σύμφωνα  με  το  Εθνικό  Πρόγραμμα  Εμβολιασμών  της  χώρας  μας,  ο αντιγριπικός εμβολιασμός  πρέπει  να  εφαρμόζεται  συστηματικά  σε  άτομα    που  ανήκουν  στις  παρακάτω ομάδες αυξημένου κινδύνου:

1. Εργαζόμενοι σε χώρους παροχής υπηρεσιών υγείας (ιατρονοσηλευτικό προσωπικό και λοιποί εργαζόμενοι).
2. Άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω
3. Παιδιά>6  μηνών και  ενήλικες  που  παρουσιάζουν  έναν  ή  περισσότερους  από  τους παρακάτω επιβαρυντικούς παράγοντες ή χρόνια νοσήματα:

· Άσθμα ή άλλες χρόνιες πνευμονοπάθειες · Καρδιακή νόσο με σοβαρές αιμοδυναμικές διαταραχές · Ανοσοκαταστολή (κληρονομική ή επίκτητη εξαιτίας νοσήματος ή θεραπείας). · Μεταμόσχευση οργάνων · Δρεπανοκυτταρική νόσο (και άλλες αιμοσφαιρινοπάθειες) · Σακχαρώδη διαβήτη ή άλλο χρόνιο μεταβολικό νόσημα · Χρόνια νεφροπάθεια·Νευρολογικά ή Νευρομυϊκά νοσήματα 4.  Έγκυες γυναίκες ανεξαρτήτου ηλικίας κύησης. 5.  Λεχωίδες 6.  Θηλάζουσες 7.  Άτομα με Δείκτη Μάζας Σώματος (BMI) μεγαλύτερο των 40 kg/m2 8.  Παιδιά  που  παίρνουν  ασπιρίνη  μακροχρόνια  (π.χ.  για  νόσο  Kawasaki,  ρευματοειδή αρθρίτιδα και άλλα) για τον πιθανό κίνδυνο εμφάνισης συνδρόμου Reye μετά από γρίπη. 9.  Άτομα που βρίσκονται σε στενή επαφή με παιδιά μικρότερα των 6 μηνών ή φροντίζουν άτομα με υποκείμενο νόσημα, τα  οποία διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο επιπλοκών  από  τη γρίπη. 10. Οι  κλειστοί  πληθυσμοί  (προσωπικό  και  εσωτερικοί  σπουδαστές  σχολείων,  στρατιωτικών και  αστυνομικών  σχολών,  ειδικών  σχολείων  ή  σχολών,  νεσύλλεκτων  στις  ένοπλες  δυνάμεις, τρόφιμοι και προσωπικό ιδρυμάτων κ.ά.). Στρατεύσιμοι στα κέντρα κατάταξης και ειδικά όσοι κατατάσσονται κατά τους χειμερινούς μήνες (Οκτώβριο –Μάρτιο). 11.  Επαγγελματίες όπως κτηνίατροι πτηνοτρόφοι, χοιροτρόφοι, σφαγείς και γενικά άτομα που έρχονται σε συστηματική επαφή με πουλερικά

Προστασία και ασφάλεια

Η προστασία από τον εμβολιασμό διαρκεί περίπου 6-8 μήνες. Για τον λόγο αυτό, ο εμβολιασμός πρέπει να επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο. Τα εμβόλια γρίπης είναι αποτελεσματικά (προστατεύουν περίπου 70-80 άτομα από τα 100 εμβολιασμένα), ασφαλή και συνδυάζονται με ελάχιστες παρενέργειες. Ωστόσο, η κάλυψη εμβολιασμού δεν είναι πλήρης, διότι συμβαίνουν αναπόφευκτα γενετικές μεταλλάξεις του ιού στις κυτταρικές καλλιέργειες της προηγούμενης χρονιάς κατά την ανάπτυξη του εμβολίου.Στα παιδιά και στους ενήλικες γενικά χορηγούνται εμβόλια που δεν αποτελούνται από ολόκληρους ιούς αλλά από «υπομονάδες» τους, με το πλεονέκτημα ότι έχουν χαμηλό κίνδυνο σημαντικών ανεπιθύμητων ενεργειών.
Πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες είναι γενικά ήπιες και περιορισμένης διάρκειας: πόνος, ερυθρότητα, οίδημα, σκλήρυνση στο σημείο εμβολιασμού.  Σπανιότερα μέσα σε 48 ώρες: μέτριες γενικές διαταραχές όπως αίσθημα κακουχίας, πυρετός, πόνος στους μυς και στις αρθρώσεις.
Άμεσες αλλεργικές αντιδράσεις μπορεί σπάνια να συμβούν (δεν περιέχεται latex στο εμβόλιο ή στο έμβολο της σύριγγας).

ΘΩΜΑΣ Χ. ΠΑΠΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΟΣ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΕΝΟΣ ΦΙΛΙΚΟΥ ΠΡΟΣ ΤΑ ΒΡΕΦΗ ΚΑΙ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΥΓΕΙΑΣ

Πολλά δημόσια συστήματα υγείας ανά τον κόσμο προσπαθούν εδώ και δεκαετίες να αγκαλιάσουν και να προασπίσουν την υγεία των παιδιών, μέσω της ενίσχυσης του δεσμού μητέρας-νεογνού ήδη από το μαιευτήριο, της προώθησης του μητρικού θηλασμού, του υποχρεωτικού εμβολιασμού έως την ενηλικίωση, της προληπτικής παιδιατρικής σε πρωτοβάθμιο επίπεδο και της ενημέρωσης οικογενειών, σχολείων και φορέων σε θέματα ασφάλειας στην καθημερινότητα του παιδιού.

ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Η τρυφερότητα και το ευάλωτο της βρεφικής και παιδικής ηλικίας καθιστούν τον πληθυσμό αυτό ιδιαίτερα ευαίσθητο σε επιβλαβείς φυσικούς ή τεχνητούς παράγοντες, ενώ η ψυχολογική επιρροή φαίνεται να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην σωστή και υγιή του ανάπτυξη.

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Ιστορικά, η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας (ΠΟΥ) και η UNICEF έχουν αναλάβει από ιδρύσεως τους την προστασία των νεογνών, των βρεφών και των παιδιών για την προάσπιση της υγείας τους στις αναπτυσσόμενες, αλλά και στις αναπτυγμένες χώρες. Έτσι, έχει καταστρωθεί μια παγκόσμια στρατηγική για την διατροφή των βρεφών και των μικρών παιδιών, που βελτιώνει την αύξηση, την ανάπτυξη και την υγεία τους και μέσω αυτών της επιβίωσης τους. Κορωνίδα αυτής της στρατηγικής είναι η απρόσκοπτη προώθηση του μητρικού θηλασμού τα δύο πρώτα χρόνια της ζωής του παιδιού, η οποία και θεσπίστηκε στην διάσκεψη της ΠΟΥ στην Φλωρεντία της Ιταλίας το 1990. Στην Ελλάδα η προσπάθεια υποστήριξης του μητρικού θηλασμού ξεκίνησε την δεκαετία του 1980 υπό τον καθηγητή της Παιδιατρικής του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Ματσανιώτη.

10 ΒΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΤΥΧΗ ΜΗΤΡΙΚΟ ΘΗΛΑΣΜΟ Αποτελούν οδηγίες για τα μαιευτήρια και ελάχιστα αποδεκτά κριτήρια για να χαρακτηρισθεί ένα ίδρυμα ως φιλικό προς τα βρέφη. Συνοψίζονται ως εξής: 1. Ύπαρξη γραπτής πολιτικής, που να ακολουθείται από όλους τους φορείς του μαιευτηρίου που ασχολούνται με την περιγεννητική φροντίδα. 2. Να υπάρχει εκπαίδευση στους φορείς των ιδρυμάτων αυτών, ώστε να είναι ικανοί να εφαρμόσουν την πολιτική αυτή. 3. Να ενημερώνονται οι μέλλουσες μητέρες και οι θηλάζουσες γυναίκες για τα πλεονεκτήματα του μητρικού θηλασμού. 4.  Να εφαρμόζεται η επαφή δέρμα με δέρμα (skin-to-skin) και η εγκατάσταση του μητρικού θηλασμού το πρώτο μισάωρο μετά τον τοκετό, με την βοήθεια του εκπαιδευμένου προσωπικού. 5. Οι μητέρες πρέπει να εκπαιδεύονται συνεχώς στην τέχνη του θηλασμού. Όταν υπάρχει πρόωρος τοκετός, η μητέρα να ενθαρρύνεται να διατηρεί την γαλουχία με κατάλληλες τεχνικές εκμύζησης και διατήρησης του μητρικού γάλακτος. 6. Στο νεογέννητο να χορηγείται  μόνο μητρικό γάλα, ούτε υγρά, ούτε συμπληρώματα διατροφής εάν δεν υπάρχει σοβαρός ιατρικός λόγος. 7.  Εφαρμογή του συστήματος rooming-in, δηλαδή το νεογέννητο δίπλα στην μητέρα του 24 ώρες το 24ωρο. 8.  Απεριόριστος και ελεύθερος μητρικός θηλασμός (σε ειδικά διαμορφωμένους δημόσιους και ιδιωτικούς χώρους). 9.  Αποφυγή χορήγησης πιπίλων τουλάχιστον για 40 ημέρες. 10. Ίδρυση και διασπορά ομάδων υποστήριξης του μητρικού θηλασμού στην κοινότητα και μετά την έξοδο του νεογνού από το μαιευτήριο.

ΔΙΕΘΝΗΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΕΜΠΟΡΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΤΩΝ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ Το 1981 η ΠΟΥ επικύρωσε το δικαίωμα κάθε παιδιού, εγκύου και θηλάζουσας γυναίκας να τρέφονται σωστά, με αποτέλεσμα την διατήρηση της υγείας τους. Επισημάνθηκε, επίσης, το πρόβλημα της κακής διατροφής των νεογνών και των βρεφών, που είναι μέρος ενός γενικότερου θέματος πλημμελούς εκπαίδευσης, φτώχειας και αδικίας, ακόμη και στις αναπτυγμένες κοινωνίες. Τα γάλατα της πρώτης και δεύτερης βρεφικής ηλικίας, που είναι τροποποιημένα προϊόντα αγελαδινού γάλακτος, καθώς και οι συμπληρωματικές τροφές (τρόφιμα και επιδόρπια), που δίνονται με μπουκάλι, θηλές ή κουτάλι, θεωρούνται υποκατάστατα του μητρικού γάλακτος και πρέπει να κυκλοφορούν στην αγορά με θεμιτό τρόπο (άριστη ποιότητα, επάρκεια, σαφείς πληροφορίες για την χρήση τους). Επιγραμματικά ο Κώδικας αναφέρει: 1. Έλεγχος των πληροφοριών που παρέχονται από τις βιομηχανίες γαλάτων στο ευρύ κοινό, ώστε να προβάλλεται ξεκάθαρα η αξία του μητρικού θηλασμού στην κοινότητα, αλλά και το οικονομικό κόστος από την χρήση τους. 2. Απαγόρευση στις εταιρείες να προσφέρει δώρα ή δείγματα στους επαγγελματίες υγείας. 3. Οδηγίες για τα τροποποιημένα αγελαδινά γάλατα δίνονται μόνο από τους ιατρούς. 4. Τα νοσηλευτικά ιδρύματα-μαιευτήρια πρέπει να αγοράζουν τα γάλατα αυτά στην πραγματική τιμή και να μην τα διανέμουν δωρεάν στις μητέρες. 5. Τα κράτη που έχουν υπογράψει τον Κώδικα πρέπει να ελέγχουν για το αν τηρείται ορθά. Ο Κώδικας έχει μεταφραστεί στα ελληνικά και μπορεί να αναζητηθεί στην ιστοσελίδα της IBFAN Ελλάδος: www.ibfan.gr

ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΦΙΛΙΚΩΝ ΠΡΟΣ ΤΑ ΒΡΕΦΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ Η επιθυμία να καταστεί ένα νοσηλευτικό ίδρυμα φιλικό προς τα βρέφη είναι το πρώτο βήμα για την διαδικασία αυτή. Όταν εφαρμόζονται τα 10 βήματα για τον επιτυχή μητρικό θηλασμό και πληρούνται οι προϋποθέσεις του διεθνούς κώδικα εμπορίας υποκατάστατων του μητρικού γάλακτος μπορεί το νοσηλευτικό ίδρυμα να ζητήσει εξωτερική αξιολόγηση. Η συνεχής καταγραφή της κατάστασης προαγωγής του μητρικού θηλασμού καθώς και η τακτική ενημέρωση περί των νεότερων δεδομένων στον τομέα αυτό αποτελούν εργαλεία αυτοαξιολόγησης και προόδου.

ΠΕΡΑΙΤΕΡΩ ΟΦΕΛΗ Τελικά η δημόσια υγεία κερδίζει από την λειτουργία των ‘φιλικών προς τα βρέφη’ νοσοκομείων; Τα επιδημιολογικά δεδομένα μιλούν από μόνα τους: · Οι γυναίκες που δεν θήλασαν έχουν ως και 3% περισσότερο κίνδυνο για καρκίνο του μαστού πριν την εμμηνόπαυση. · Επίσης έχουν 1% μεγαλύτερη πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου των ωοθηκών. · Νεογνά που δεν έλαβαν καθόλου μητρικό γάλα έχουν 7 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα εμφάνισης νεκρωτικής εντεροκολίτιδας, 2 φορές οξείας μέσης ωτίτιδας και συνδρόμου αιφνιδίου βρεφικού θανάτου. · Παιδιά που δεν θήλασαν ποτέ έχουν αυξημένο κίνδυνο για εμφάνιση σακχαρώδους διαβήτη, άσθματος, λευχαιμίας και χρόνιων φλεγμονών του εντέρου. Από οικονομικής πλευράς η αύξηση του ποσοστού μητρικού θηλασμού μπορεί να μειώσει την συχνότητα πολλών ασθενειών και επακόλουθα το κόστος για τα δημόσια συστήματα υγείας των χωρών. Επίσης, σε επίπεδο οικογένειας, η εφαρμογή του μητρικού θηλασμού μπορεί να μειώσει τα έξοδα από την αγορά ξένου γάλακτος κατά 1500$ το πρώτο έτος ζωής, όπως αναδείχθηκε σε έρευνα στις ΗΠΑ την προηγούμενη δεκαετία.Από περιβαλλοντικής πλευράς, το μητρικό γάλα, ως φυσική τροφή, μπορεί να χρησιμοποιηθεί σαν αποκλειστικό στοιχείο διατροφής το πρώτο έτος ζωής, δεν απαιτεί χρήση συσκευασιών, χαρτιού, καυσίμων, που μολύνουν το περιβάλλον, για την παρασκευή και μεταφορά του, σε αντίθεση με το ξένο γάλα.

ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΦΙΛΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΑ ΒΡΕΦΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Από το 1991 περισσότερα από 20000 νοσηλευτικά ιδρύματα σε ολόκληρο τον κόσμο έχουν ανακηρυχθεί φιλικά προς τα βρέφη (baby friendly hospitals) και έχουν ως προτεραιότητα τα ΄10 βήματα του μητρικού θηλασμού’. Στην Ελλάδα από την δεκαετία του 1980, που συστήθηκε η Ελληνική Επιτροπή Θηλασμού, η πρωτοβουλία για την δημιουργία των baby friendly hospitals ξεκίνησε στο νοσοκομείο ‘Έλενα Βενιζέλου’, που από νωρίς διέθετε οργανωμένη τράπεζα μητρικού γάλακτος, τμήμα φυσιολογικών νεογνών και επιτροπή προώθησης μητρικού θηλασμού. Στην συνέχεια, στο Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο ‘Αττικόν’, από την αρχή της λειτουργίας του, εφαρμόστηκαν τα 10 βήματα για τον επιτυχή μητρικό θηλασμό και πλέον είναι το δεύτερο baby friendly νοσοκομείο στην Ελλάδα, όπου εργάζονται πιστοποιημένοι σύμβουλοι γαλουχίας και διοργανώνονται κάθε χρόνο ενημερωτικά σεμινάρια μητρικού θηλασμού για επαγγελματίες υγείας και γονείς. Στόχος της προσπάθειας αυτής είναι η προσφορά γνώσης και η υποστήριξη της νέας μητέρας και του ζευγαριού, ώστε να ξεπεραστούν τα εμπόδια και να θηλάσει επιτυχώς το μωρό της. ‘Όπως φαίνεται τα θεμέλια για μία υγιή και ισορροπημένη ζωή ξεκινούν από τις πρώτες ώρες μετά τον τοκετό. Οι επαγγελματίες υγείας που επωμίζονται το βάρος της περιγεννητικής φροντίδας και της παρακολούθησης μητέρας-παιδιού την πρώτη περίοδο μετά τον τοκετό οφείλουν να πιστέψουν στα 10 βήματα για τον επιτυχή μητρικό θηλασμό και να τα μεταδώσουν στους επόμενους. Ανταμοιβή θα είναι το χαμόγελο της μητέρας, το ήρεμο, ευτυχισμένο και υγιές μωρό.

ΘΩΜΑΣ Χ. ΠΑΠΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΟΣ

ΠΩΣ ΘΑ ΜΑΘΟΥΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΝΑ ΤΡΩΝΕ ΠΡΩΙΝΟ

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΘΛΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

Πριν ασχοληθεί ένα παιδί με τον αθλητισμό θα πρέπει να έχει κατακτήσει ώριμες κινητικές δεξιότητες, να μπορεί να παρακολουθεί την τροχιά ενός σώματος και να το πιάνει, να μπορεί να στέκεται στο ένα πόδι και η μέση ηλικία περίπου που τα καταφέρνει αυτά είναι γύρω στα 4-5 έτη.       

Ο αθλητισμός είναι απαραίτητος για την σωστή ψυχοκοινωνική ανάπτυξη του παιδιού, γιατί βελτιώνεται το αίσθημα της σιγουριάς και της αυτοεκτίμησης. Ωστόσο, όπως κάθε νέα δραστηριότητα για το παιδί, ο γονέας οφείλει να αναρωτηθεί  αν είναι όντως ικανό να την ξεκινήσει, να καταλάβει το νόημα της συμμετοχής σε μια ομάδα, να συνεργαστεί δηλαδή για απελευθερώσει τις σωματικές του ικανότητές, να μπορέσει να εξωτερικεύσει τα θετικά συναισθήματα και να μειώσει έτσι το άγχος.        

Στην Ελλάδα, δυστυχώς, το σχολείο δεν αφιερώνει αρκετό χρόνο για γυμναστική – κατά μέσο όρο 2 ώρες εβδομαδιαίως – και είναι στο χέρι των γονέων να αποφασίσουν αν θα κάνει μια εξωσχολική αθλητική δραστηριότητα. Χαρακτηριστικά στην Αμερική το 75% των παιδιών σχολικής ηλικίας ασχολούνται με ένα τουλάχιστον άθλημα.

Η άθληση στην παιδική ηλικία χωρίζεται σε κάποιες μορφές: Αερόβια άσκηση μέτριας ισχύος: όπως το γρήγορο περπάτημα, η πεζοπορία, η ποδηλασία, το πατίνι. Αερόβια άσκηση υψηλής ισχύος: όπως τρέξιμο, κυνηγητό, σχοινάκι, πολεμικές τέχνες, ποδόσφαιρο και κολύμβηση. Αυτές οι ασκήσεις προσφέρουν καλή υγεία στο μυοσκελετικό και στο καρδιοαναπνευστικό σύστημα. Ασκήσεις μυϊκής τόνωσης: όπως οι ασκήσεις αντίστασης που χρησιμοποιούν το βάρος του σώματος, το σκαρφάλωμα, οι κοιλιακές και ραχιαίες κάμψεις, το μονόζυγο και η γυμναστική.  Ασκήσεις ενδυνάμωσης των οστών: αυτές ασκούν πίεση πάνω στο οστό κυρίως με τινάγματα, σχοινάκι, άλματα ή αθλήματα όπως το βόλεϊ, το μπάσκετ, το τένις. Εκεί θα πρέπει να δίνεται και ιδιαίτερη προσοχή στους τραυματισμούς, γιατί τα οστά αυξάνονται κατά μήκος στους αυξητικούς χόνδρους.

Τι οφέλη στην υγεία του παιδιού έχει η άθληση;        Στο επίπεδο των σκελετικών μυών βοηθάει στην ανάπτυξη του μυοσκελετικού ιστού. Τα κύτταρα αερίζονται καλύτερα, καταναλώνουν με πιο ευχερή τρόπο την ενέργεια και υπερτρέφονται. Όλο αυτό μεταφράζεται σε καλύτερη και πιο συμμετρική ανάπτυξη μυών και οστών.       

Καρδιαγγειακή αντοχή & υγεία: Ωφελείται  η καρδιά, γιατί δεν υπάρχουν μεγάλες αντιστάσεις. Με το περπάτημα και την γυμναστική έχουμε μακροπρόθεσμα μια χαλάρωση των αρτηριακών αντιστάσεων, έτσι η καρδία δεν ασκεί το αίμα υπό μεγαλύτερη πίεση, βελτιώνοντας την κράση των αγγείων και των σπλάχνων. Ωφελούνται όλα τα αγγεία, κυρίως η αορτή και οι καρωτίδες. Είναι χαρακτηριστικό ότι η υγεία των αγγείων αυτών κερδίζεται ήδη από την παιδική ηλικία, δηλαδή τα παιδιά που αθλούνται έχουν υγιές το έσω και μέσο τοίχωμα των καρωτίδων, δεν δημιουργείται εύκολα αυτό που λέμε αθηρωματική πλάκα.       

Η κολύμβηση είναι μια πολύ καλή γυμναστική γιατί το παιδάκι δαπανά υψηλή ενέργεια, βελτιώνεται όλο το καρδιοαναπνευστικό σύστημα, βοηθάει ακόμα και στην αντιμετώπιση των απνοιών στον ύπνο, στις αλλεργίες, τονώνει την αυτοεκτίμηση, μειώνει το άγχος και την αρτηριακή πίεση.        

Η άθληση βοηθάει στην καλύτερη λειτουργία του εγκεφάλου: το παιδί μπαίνει σε μια ομάδα και δημιουργεί στόχους, ακολουθεί στρατηγικές. Αυτό δημιουργεί στον εγκέφαλο μια πορεία οργάνωσης των προτύπων των κινητικών δεξιοτήτων, που από ανώριμες στην πρώιμη προσχολική και σχολική ηλικία γίνονται πιο βελτιωμένες και ανθεκτικές στα επόμενα χρόνια.       

Η άσκηση φέρνει και πολλαπλά οφέλη στον μεταβολισμό: οι υδατάνθρακες και τα λιπαρά οξέα της διατροφής καίγονται ευχερέστερα, έχουμε μειωμένη συγκέντρωση λιπώδους ιστού στην κοιλιακή χώρα και μειωμένη πιθανότητα εμφάνισης στο μέλλον σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2.       

Βέβαια μια σωστή άθληση αντιστοιχίζεται και με μια σωστή διατροφή. Στο παιδί  πρέπει να προσφέρεται μεσογειακή διατροφή, δηλαδή τουλάχιστον 3 φρούτα την ημέρα, μέτρια ποσότητα κρέατος  (3 φορές την εβδομάδα), όσπρια, λαχανικά και ρίζες/καρποί, μειωμένα κορεσμένα ζωικά λιπαρά όπως το βούτυρο και περιορισμένο ελαιόλαδο.

Τι χρειάζεται να ελέγξει ένας γονιός πριν ασχοληθεί με τον αθλητισμό το παιδί του; Πρώτα ξεκινάμε με την άθληση που συμπληρώνει το παιχνίδι κι όχι αμέσως με ένα άθλημα, χωρίς να προηγηθεί συνεννόηση με ειδικό προπονητή. Γι’ αυτό και το σχολείο παίζει πολύ σημαντικό ρόλο, γιατί το παιδί στο διάλλειμα με το παιχνίδι και προσθέτοντας σιγά-σιγά μια αθλητική δυνατότητα εντός του διαλλείματος ή και με τη γυμναστική αργότερα, το προδιαθέτει να αγαπήσει και να συνεχίσει το άθλημα.

Έλεγχος στο γιατρό. Ο έλεγχος περιλαμβάνει επισταμένη εξέταση από τον παιδίατρο και αν το υποψήφιο παιδί φέρει γνωστό πρόβλημα καρδιάς (φύσημα, αρρυθμία, συγγενή καρδιοπάθεια) ή από το ιστορικό προκύπτει αιφνίδιος θάνατος γονέα ή συγγενή πρώτου βαθμού να παραπέμπεται σε καρδιολόγο για να κάνει τις απαιτούμενες συμπληρωματικές εξετάσεις ή και από άλλες ειδικότητες ιατρών (π.χ. ορθοπεδικό-οφθαλμίατρο). Βέβαια, ποτέ δεν είναι σίγουρο ότι το παιδί θα μπορέσει να ανταπεξέλθει στις απαιτήσεις. Οι γονείς θα πρέπει να είναι πεπεισμένοι ότι η άθληση ωφελεί όντως το παιδί τους και οφείλουν να το ενθαρρύνουν να την συνεχίσει. Σωστός χρόνος άθλησης για το παιδί είναι τουλάχιστον 1 ώρα την ημέρα και τουλάχιστον 3 φορές την εβδομάδα συμπληρωματικά του προγράμματος του σχολείου.


ΘΩΜΑΣ Χ. ΠΑΠΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΟΣ